معناشناسی مفهوم حبط در قرآن کریم

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده الهیات دانشگاه اصفهان

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشکده علوم حدیث تهران

چکیده

«حبط اعمال» یکی از مهم‌ترین و رایج‌ترین مشکلات و موانع به ثمر رسیدن و ذخیره شدن اعمال انسان در جهان آخرت است. در پی عدم بروز بازخورد رفتار صحیح انسان در قبال کسب بی حد معارف و تعالیم الهی، این پرسش ایجاد می‌شود که چه چیز سبب می‌گردد انسان نتواند از تعالیم و معارف الهی که در دنیا تلاش بسیاری برای کسب آن‌ها کرده، عملاً در ارتقاء کیفیت زندگی و شئون انسانی خویش کمک بگیرد. توجه به این معنای قرآنی که اگر کسی موفق به کسب حسنه و فضیلتی از سوی خداوند متعال شد، حفظ و صیانت از آن در برابر آفات ممکنه در مسیر زندگی تا زمان حسابرسی اعمال آدمی نیز مسئولیتی ضروری و مهم دانسته شده، که در صورت انجام، وعدة چند برابر نمودن آن خوبی‌ها در کارنامة اعمال مؤمنین، نزد پروردگار هستی داده شده است، مؤید این مطلب به شمار می‌رود.
تقسیم شدن مفهوم حبط به انواع مختلفی از جمله حبط عمل، حبط صفت، حبط علم، حبط ایمان و عقیده، آسیب‌های است که ریشه بسیاری از بی ثمرگی تعالیم و معارف الهی آدمی در دیدگاه و زندگی عملی او به شمار می‌رود و ضرورت پرداخت به این موضوع مهم را بیان می‌دارد. در این مقاله تلاش شده تا با استفاده از روش معناشناسی و ترسیم شبکه معنایی حبط و حوزه‌های پیرامونی آن در قالب بررسی میدان‌های معناشناختی مترادفات، ملازم‌ها، متضادها و راه‌های برون شد از آن، تبیینی راه‌گشا و کاربردی از این موضوع حاصل شود

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Semantic Explanation of Habt in the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Mahdi Moti’ee 1
  • Soodeh Asady 2
1 Assistant Professor, Faculty of Theology, University of Isfahan
2 Master of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Hadith Sciences, Tehran
چکیده [English]

“Vitiation” (habt) is one of the greatest obstacles for humans to receive recompense for their acts in afterlife. The insufficiency of correct human behavior following the acquisition of so many divine teachings, makes us ask about the causes of our inability to take advantage of those teachings and improve the quality of our life and dignity. The Quranic concept emphasizing our obligation to preserve the virtues bestowed by God through our acts against the pitfalls in the course of life till the Day of Judgment, a situation that will multiply God’s bestowal of grace and recompense, is a confirmation of this.
Habt shows itself in a variety of occasions, namely actions, attributes, knowledge, faith and belief, which are all damages that make the root, cause of the ineffectiveness of our divine learning in our mental and practical life, hence the necessity of dealing more seriously with the issue. The Holy Quran, as the most comprehensive source of religion, is an appropriate base for understanding the meaning of habt in order to avoid the damages mentioned by cultivating virtues such as honesty in belief, righteousness, purity of intention, and above all staying faithful to spiritual leaders.
In this article, it is attempted to achieve an efficient and practical explanation of the issue by using a semantic method and tracing the semantic fields of synonyms, antonyms, and collocations, all for the purpose of finding a way out of this plight.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vitiation
  • Disbelief
  • polytheism
  • Abrogation
  • Loss
  • semantics