علوم مقدماتی برای کشف حکمت تفاوت آیات مشـابه

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهرا(س)

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم

چکیده

آیات مشابه به مجموعه آیاتی گفته می‌شوند که یک موضوع را با الفاظ و تعابیر مشابه بیان می‌کنند، لیکن از نظر ساختار کلام، تفاوت‌هایی دارند از قبیل: تقدیم و تأخیر، حذف و اضافه، تعریف و تنکیر، اِفراد و جمع، تبدیل حرف به حرف دیگر و تبدیل کلمه به کلمه‌ دیگر.
آنچه در این مقاله مورد نظر است یافتن حکمت تفاوت تعابیر در آیات مشابه می­باشد. برای کشف این حکمت‌ها، باید از علوم و منابع مختلفی بهره برد تا در فضای حاکم بر آن سوره قرار گرفت و سعی کرد تا بدین وسیله به مقصود کلام الهی نزدیک شد. این علوم عبارتند از: سیاق، لغت، معانی، بیان، بدیع، صرف، نحو، سبب نزول، ناسخ و منسوخ و ترتیب نزول. گفتار حاضر سعی در معرفی اجمالی این منابع دارد و در ضمن آن نمونه‌هایی از آیات مشابه را مورد بررسی قرار می‌دهد تا تبیین کند هر یک از این علوم چه نقشی در کشف حکمت تفاوت‌های لفظی آیات مشابه دارد.
مطالعة نمونه‌های متعدد روشن می‌کند که هر یک از علوم یاد شده چه اهمیتی در فهم از قرآن کریم و در شیوه‌ تفسیر آن دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Sciences Needed for Discovering the Reasons of the Differences among Similar Verses

نویسندگان [English]

  • Fathiyeh FatahyZadeh 1
  • Zohreh Ahvaraki 2
1 Associate Professor of Quranic and Hadith Sciences, Al-Zahra University
2 Master of Quranic and Hadith Sciences, Qom University
چکیده [English]

"Similar" is said about a collection of verses that express a subject with similar words and paraphrases, but have differences in regard to the structure of the discourse, such as: advancement or postponement, omission or addition, being definite or indefinite, being singular or plural, replacement of a letter with another letter, replacement of a word with another word, etc.
Finding the reasons of the differences between paraphrases in the similar verses is our subject of discussion. To discover these reasons, we must benefit from different sciences and sources in order to understand the prevailing circumstances of the chapter (Sura) and thereby to try to approach the meaning of God's discourse. These sciences consist of: understanding the context, philology, rhetoric (study of the meaning, wording and figures of speech), grammar (conjugation and syntax), understanding the occasion of the Revelation, the knowledge of the abolishing and the abolished and the knowledge of the order of Revelation.
The present discourse seeks to give a brief introduction of these sciences and incidentally to consider examples of similar verses to explain the role of each of these sciences in discovering of the reasons of the literal differences among verses. The study these examples clarifies how much important each of the above-mentioned sciences is for the understanding of the Quran and for the exegesis of the Quran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Holy Quran
  • similar verses
  • the differences among similar verses
  • preliminaries for exegesis of the Quran