مقدمه‌ای در اعجاز معنایی قرآن کریم

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)

چکیده

طیف کثیری از مفسران و متکلمان در مسئله اعجاز قرآن، تنها اعجاز بیانی، بلاغت و فصاحت قرآن را پررنگ کرده و در این باره کتاب‌ها نوشته و رساله‌ها تألیف کرده‌اند. این تکرار و تأکید بر این مطالب موجب شده که ظاهر الفاظ اهمیت بیشتری پیدا کرده و این تلقی به وجود آید که فضیلت و برتری قرآن از سایر کتاب‌ها در فصاحت و بلاغت و به طور کلی در نظم الفاظ آن است.
در این نوشتار با ارائه گزارشی، تاریخچه این دیدگاه بیان شده و سپس با بیان نکاتی سعی کرده‌ایم از طرفی این دیدگاه که اصلی‌ترین و یا تنهاترین وجه اعجاز قرآن را اعجاز بیانی می­داند، نقد کرده و از طرف دیگر با ارائه معیارهایی بیان کنیم که اعجاز قرآن ذاتاً ناظر به محتوای بی‌نظیر آن است و فصاحت و بلاغت، امّی بودن آورنده آن و سایر وجوه دیگر مایه تأکید این اعجاز می­باشد. قائلان به قول اعجاز بیانی از این نکته غفلت کرده­اند که خدای متعال و همچنین ائمه اطهار(ع) به هنگام توصیف قرآن، از فصاحت و بلاغت آن نمی‌گویند، بلکه آن چیزی که دخیل در تحدیش می­دانند، این است که قرآن نور، رحمت، هدایت، حکمت، موعظت، برهان و تبیان هر چیز است و هیچ اختلافی در آن نیست و مسئله بلاغت را به طور صریح ذکر نفرموده است.
البته قرآن کریم از حیث فصاحت و بلاغت خارق العاده است و بشر از این حیث نیز نمی­تواند با قرآن برابری کند، امّا فصاحت و بلاغت، مربوط به ظاهر الفاظ و قالب معانی و معارف بلندی است که این کتاب آسمانی بدان موصوف است. این مطلب این ضرورت را می‌طلبد که در خصوص جنبه‌های معنوی قرآن کریم، پژوهش­های بیشتری صورت گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Introduction to the Semantic Inimitability of the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Abbas Mosallaipour 1
  • Sajjad Mohammadnam 2
1 Associate Professor of Quranic and Hadith Sciences, Imam Sadegh University
2 Master of Quranic and Hadith Sciences, Imam Sadegh (AS) University
چکیده [English]

A wide range of commentators and theologians have highlighted the inimitability of the Quran in terms of eloquence and rhetoric. They have authored a large number of books and treatises in this regard. This frequency and emphasis has given rise to attaching more importance to the letters and words and considering the superiority of the Quran to other books due to its eloquence and the rhythm.
Reporting the background of this approach, the present article attempts to criticize it. On the other hand, by presenting certain criteria, we have tried to explain that the inimitability of the Quran intrinsically aims at its incomparable contents.
So eloquence and rhetoric, despite the illiteracy of the Prophet as the bearer of Revelation, and other aspects are just emphasizing its inimitability. Advocates of the inimitability in terms of eloquence have forgotten that God Almighty, and the Infallible Imams, while describing the Quran, do not speak about its eloquence, but speak of its light, mercy, guidance, wisdom, preaching, demonstrating and explaining everything without including differences or conflicts. They have not dealt clearly or frankly with its eloquence.
We believe that the Quran is extraordinary in terms of eloquence and it is beyond the capacity of human beings. However, eloquence is related to the form and external aspect of the Quran. The sublime and perfect teachings and meanings of the Quran have elevated this book over earlier heavenly books and the works of human beings. Thus it is necessary to do more scholarly work on the semantic aspects of the Quran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Holy Quran
  • inimitability
  • inimitability in terms of eloquence
  • semantic inimitability
  • challenge
  • deliberation
  • clears sign