اِهلال‌ به مثابة شاخص در مطالعة پیوستار فرهنگی جاهلی- قرآنی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکدة الهیات، معارف اسلامی و ارشاد دانشگاه امام صادق (ع)

چکیده

اهلال از شمار آن دسته از واژه‌های قرآنی است که در مقام نفی برخی از رسوم جاهلی در خصوص قربانی حیوان به کار رفته و از آنجا که دارای کارکرد ثبوتی در شریعت اسلامی نبوده، عملاً در تداول متشرعه زمینه‌ای برای کاربرد نیافته است. عوامل متعدد مانند عدم کاربرد واژه در دورة اسلامی برای قربانی، فاصله گرفتن از دوره جاهلی و فراموش شدن رسوم آن دوره و مطرح شدن مسئله تسمیه بر ذبح حیوان - هر چند برای مصرف گوشت روزانه و نه برای مقاصد آیینی - موجب شده است تا طیف وسیعی از مفسران و فقیهان در مذاهب مختلف اسلامی مفهوم اهلال بر حیوان را به مفهوم تسمیه بازگردانند.
در این مقاله با کاوش در خصوص ریشة واژه و کاربردهای کهن آن کوشش شده است تا بافت معنایی این واژه در کاربردهای پیش از اسلام بازشناخته شود و نشان داده شود آنچه در دوره جاهلی اهلال خوانده می‌شده، هم از نظر آیینی بودن و هم از نظر اختصاص به برخی از قربانی‌ها، تا چه حد محدودتر از کاربردی است که در شریعت اسلامی برای تسمیه بر ذبیحه در نظر گرفته شده است. ضمناً توجه به کاربرد سلبی اهلال در قرآن کریم اهمیت دارد، یعنی اینکه هرگز امر به اهلال وجود ندارد و صرفاً از خوردن گوشت حیوانی که اهلال آن برای غیر خدا بوده باشد، نهی شده است. با توجه به این نکات، می‌توان نتیجه گرفت که آیات مربوط به اهلال مستقیماً و بر اساس دلالت ظاهر نمی‌توانند در مسئله تسمیه بر ذبح مورد استناد قرار گیرند و از منظر فقهی، برای تسمیه باید به دنبال مستندات بود که رأساً به‌عنوان سنت یا در مقام تأویل اهلال در کتاب به موضوع تسمیه پرداخته باشند

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Ihlal as an Index in the Study of the Cultural Continuum of the Ignorance and Quranic Eras

نویسنده [English]

  • Ahmad Pakatchi
Assistant Professor, Faculty of Theology, Islamic Studies and Guidance, Imam Sadegh (AS) University
چکیده [English]

Ihlal is among the Quranic terms used to indicate the rejection of certain customs of the Ignorance Days concerning sacrifice of animals. Since this issue has not had any actual function in Islamic Law, it has not found any opportunity of usage in Muslims juristic literature. Various factors have caused a wide range of commentators and jurisprudents of different Islamic schools to refer the concept of Ihlal to that of Tasmiyah (uttering the invocation “in the name of Allah” when slaughtering animals).They are lack of the usage of this term for sacrificing animals in the Islamic period, long distance between the Days of Ignorance and today, oblivion of the customs of that time, and the popularity of the issue of Tasmiyah when slaughtering animals – though for the daily consumption of meat rather than ritual purposes. Studying the etymology of the word and its ancient usages, the present article seeks to identify the semantic texture of this word in its pre- Islamic usages .It also indicates that what was termed as Ihlal in the days of ignorance was much more limited than tasmiyah in Islamic Law in terms of being ritual and being restricted to certain sacrifices. Furthermore, it is important to know the negative usage of Ihlal in the holy Quran, since there is no command or recommendation concerning Ihlal .It is only said that eating the meat of an animal whose Ihlal is for other than God is forbidden. Considering these points, it can be concluded that the verses concerning Ihlal can not be directly and based on their denotation be relied on for the issue of Tasmiyah when slaughtering. Therefore for jurisprudential purposes, we should seek other types of evidence or references including explicit Sunna or the esoteric interpretation of Ihlal in the Quran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ihlal
  • Sacrifice
  • oblation
  • slaughtering
  • tasmiyah
  • Ignorance era
  • interpretation
  • Holy Quran