سرچشمه‌‌‌‌‌‌‌‌های متنی کهن؛ سیری در منابع تفسیر نعمانی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی بنیاد دائرة المعارف اسلامی

چکیده

رساله‌‌‌‌‌‌‌‌ مشهور به تفسیر نعمانی، رساله‌‌‌‌‌‌‌‌ای در علوم قرآنی است که در آن افزون بر مباحث قرآن‌‌‌‌‌‌‌‌شناختی، برخی موضوعات کلامی بررسی و به نقد برخی از نظریات مورد انتقاد مؤلف پرداخته شده است. به سبب نبود سلسله اسناد در بخش‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلف این رساله و عدم ارجاع به منابع پیشین، در نگاه نخست چنین به نظر می‌‌‌‌‌‌‌‌رسد که این رساله متنی مستقل و بدون ارتباط با منابع دیگر باشد. پرسش مطرح در این باره، این است که آیا این رساله متنی مستقل است و ارتباطی با منابع پیش از خود ندارد یا اینکه این ارتباط وجود دارد؟ پرسش دیگر اینکه این رساله مربوط به چه دورۀ زمانی است؟ آیا می‌‌‌‌‌‌‌‌توان این رساله را تاریخ‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری کرد؟ در این مقاله تلاش شده است با کاوش در کتاب‌‌‌‌‌‌‌‌ها و منابع موجود، به این پرسش‌‌‌‌‌‌‌‌ها پاسخ داده شود. پس از جستجو روشن می‌‌‌‌‌‌‌‌شود که از جمله سرچشمه‌‌‌‌‌‌‌‌های تفسیر نعمانی، تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم قمی، رسالۀ‌‌‌‌‌‌‌‌ شافعی و آرا و آثار هشام‌‌‌‌‌‌‌‌ بن‌‌‌‌‌‌‌‌ حکم، مفضل‌‌‌‌‌‌‌‌ بن عمر جعفی و بکر بن صالح رازی است. گام‌‌‌‌‌‌‌‌های بعدی پس از این کاوش، می‌‌‌‌‌‌‌‌تواند مسند‌‌‌‌‌‌‌‌سازی متن رساله و تاریخ‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری آن با توجه به این منابع باشد

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Ancient Textual Origins a Review of Origins of Interpretation of Nomani

نویسنده [English]

  • Saeed Zaafarani Zadeh
Faculty of the Islamic Encyclopedia Foundation
چکیده [English]

There is a treatise in quranic Sciences known as interpretation of Nomani. Inquiring quranic and some theological subjects, it criticizes certain doctrines not to be approved by its author.
In has no chains of transmitters and references to previous sources and therefore seems to be an independent text with no relation to others. But later studies showed that it has its source in some works like interpretation of Ali b. Ibrahim Ghomi, treatise of alshafei, doctrines and works of Hisham b. Hakam, Muffazal b. Umar Jofi and Bakr b. Saleh Razy. Based upon this inquires, we can pave ground for determining the text of this treatise and it’s chronology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • refrences of Nomani’s
  • interpretation
  • the interpretation ascribed to ali b.Ibrahim Qomi
  • Hisham b. Hakam
  • Shafei
  • Quranic sciences