اعتبارسنجی دعای عدیله

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم قرآن وحدیث دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.

چکیده

بخشی از دعاهایی که در میان مسلمانان رواج یافته و در برخی از کتب ادعیه به‌عنوان یک متن حدیثی و مأثور نقل شده، از اعتبار لازم برخوردار نبوده و یا اسناد آن به دست نرسیده است. به نظر می‌رسد یکی از این دعاهای مشهور و فاقد سند، دعای عدیله باشد. بررسی پیشینه­ی وجود این دعا در متون کهن، میزان توجه عالمان دینی، فقیهان و محدثان به این دعا و نیز نقد سندی و تحلیل محتوایی آن، راه دستیابی به اعتبار یا عدم اعتبار آن را هموار می­نماید. ازاین‌رو، پژوهش حاضر سعی دارد با روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن بیان دیدگاه­های مطرح‌ شده در خصوص این موضوع، میزان اعتبار متن این دعا را مورد نقد و بررسی قرار دهد. به نظر مؤلف، متن مشهوری که نام دعای عدیله را بر خود گرفته و به امام علی (علیه السلام) منسوب شده است، به دلایلی چند ازجمله؛ مرسل بودن متن دعا و همچنین موجود نبودن آن در متون معتبر حدیثی و دعایی و نیز پاره­ای از ناروایی‌های متنی و محتوایی، فاقد ویژگی‌های ادعیه مأثوره از اهل بیت (علیهم السلام) بوده و امکان انتساب به ایشان را ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Validation of Adileh Prayer

نویسنده [English]

  • Sayed Mohsen Mousavi
Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran.
چکیده [English]

Some of the prayers that are prevalent among Muslims and can be found in some of the prayer books are not as valid as a hadith text. One of the well-known prayers among the people is Adileh Prayer. Investigating the history and background of this prayer in ancient texts; the amount of attention of the religious scholars, the Islamic jurisprudents and the interpreters to this prayer; as well as documentary critiques and its content analysis pave the way to access its validity or invalidity. Hence, the current study attempts to explore the extent of the validity of this prayer in a descriptive and analytical approach. A famous text that has the name of the Adileh Prayer, and is attributed to Imam Ali (P.B.U.H) can lead the investigators to the invalidity of the prayer for some reasons including the unanimous narrators of the text of the prayer, the lack of authenticity in the hadith and prayer textbooks, as well as some of the textual, contextual and content controversies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Adileh prayer
  • Critique of Hadith
  • Validation
  • Dying
  • preservation of faith
قرآن کریم.
ابن بابویه، محمد بن علی (1385ق)، علل الشرائع و الأحکام و الأسباب، نجف: الحیدریة.
ابن ‌بابویه، علی بن موسی (1406ق)، فقه الرضا (منسوب به امام رضا (علیه السلام)) تحقیق: مؤسسه آل البیت (علیه السلام)، مشهد: کنگره جهانی امام رضا (علیه السلام)
ابن داود حلی، تقی الدین حسن بن علی (1392ق)، رجال ابن داود، تحقیق: سید محمدصادق آل بحرالعلوم، نجف: مکتبة الحیدریه.
ابن شهر آشوب مازندرانی، ابوعبدالله محمدعلی (1380ق)، معالم العلماء، نجف: حیدریه.
ابن طاووس، سید علی بن موسی (1414ق)، اقبال الاعمال، تحقیق: جواد قیومی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی
ابن طاووس، سید علی بن موسی (1414ق)، الدروع الواقیة، قم: موسسه آل البیت (علیه السلام)
امین، سید محسن (1406ق)، اعیان الشیعه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
ایزدی، مهدی، (1390ش)، «ملاک­های نقد متن حدیث بر اساس منابع روایی فریقین»، مطالعات قرآن و حدیث، شماره 8، ص5-26.
بسطامی، علی ابن طیفور (1384ش)، منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح، تهران: حکمت.
بهبهانی، وحید، (بی­تا) تعلیقة علی منهج المقال، بی­جا: بی‌نا.
تبریزی انصاری، مولی محمدعلی بن احمد (1418ق)، اللمعة البیضاء فی شرح خطبة الزهراء (سلام الله علیها)، تحقیق: سید هاشم میلانی، قم: موسسه الهادی.
تهرانی، شیخ آقابزرگ (بی‌تا)، الذریعة الی تصانیف الشیعه، بیروت: دارالاضواء.
جزایری، سید عبدالله، (بی­تا)، التحفة السنیة فی شرح نخبة المحسنیة، نسخه­ی خطی آستان قدس رضوی، به شماره 2269.
جزایری، سید نعمت‌الله (1417ق)، نورالبراهین، تحقیق: سید مهدی رجایی، قم: موسسه نشر اسلامی.
حسن ­زاده آملی، حسن (1377ش)، هزار و یک نکته، تهران: رجاء.
حسینی حلی، سید علی بن طاووس (1323ق)، مهج الدعوات و منهج العبادات، قم: دار الذخائر.
حسینی میلانی، سید علی (بی­تا)، سایت رسمی آیت‌الله حسینی میلانی (مدظله‌العالی)، بخش پرسش و پاسخ.
حکیم، سید محسن (1404ق)، مستمسک العروة، قم،: کتابخانه­ی مرعشی.
حموی، ابوعبدالله یاقوت (1414ق)، معجم الادباء، تحقیق: احسان عباس، بیروت: دار العرب الاسلامی.
خمینی، سید مصطفی (1376ش)، الخلل فی الصلاة، تحقیق: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خویی، سید ابوالقاسم، (1411ق)، کتاب الطهارة، قم: لطفی.
دهخدا، علی‌اکبر (1341ش)، لغت‌نامه دهخدا، تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور
سبزواری، محمدابراهیم (1383ش)، شرح حکمی و عرفانی دعای عدیله، قم: انصاری.
السید اعجاز حسین (1409ق)، کشف الحجب و الاستار، قم: کتابخانه مرعشی.
سیستانی، سید علی (بی­تا)، تعلیقة علی العروة الوثقی، بی­جا: بی‌نا.
شاکری، حسین (1417ق)، ربع قرن مع العلامة الامینی، قم: نشر مولف.
شاملو، احمد (1379ش)، کتاب کوچه، با همکاری آیدا سرکیسیان، تهران: مازیار.
طباطبایى، محمدحسین، (1374ش) تفسیر المیزان، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، (1419ق)، العروة الوثقی، قم: موسسه نشر اسلامی.
طریحی، فخرالدین، (1367ش)، مجمع البحرین، تحقیق سید احمد حسینی، قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
طوسی، ابو­جعفر محمد­ بن­ حسن ­(1365ش)، تهذیب الاحکام، تحقیق: سید حسن موسوی خرسان، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
 طوسی، ابو­جعفر محمد ­بن ­حسن­ (1411ق)، مصباح المتهجد، تحقیق: علی‌اصغر مروارید، بیروت: مؤسسه فقه شیعه.
طوسی، ابو­جعفر محمد­ بن­ حسن­ (1415ق)، رجال الطوسی، تحقیق: جواد قیومی، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
قمی، شیخ عباس (1371ش)، مفاتیح‌الجنان، ترجمه مصباح ­زاده، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
قمی، شیخ عباس (بی­تا)، الکنی و الالقاب، تحقیق: محمدهادی امینی، تهران: صدر.
کفعمی،تقی الدین ابراهیم بن علی عاملی (1403ق)، البلد الامین، بیروت: موسسه اعلمی.
کفعمی،تقی الدین ابراهیم بن علی عاملی (1419ق)، منازل الآخرة و المطالب الفاخرة، تحقیق: سید یاسین موسوی، قم: موسسه نشر اسلامی.
کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، (بی­تا)، الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیة
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1406ق)، روضة المتقین، تهران: بنیاد فرهنگ اسلامی کوشانپور.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1410ق)، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار ائمة الأطهار (علیه السلام)، بیروت: مؤسسه الطبع و النشر.
مصطفوی، سید حسن (1368ش)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
نجاشی کوفی، ابوالعباس احمد بن علی (1416ق)، رجال النجاشی (فهرست اسماء مصنفی الشیعه)، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
نفیسی، شادی؛ تجار، شیوا (1399ش)، «اعتبارسنجی حدیث دال بر تطابق آیه کهیعص با واقعه عاشورا»، مطالعات قرآن و حدیث، شماره 26، ص25-51.
نمازی شاهرودی، علی (1419ق)، مستدرک سفینة البحار، تحقیق: حسن بن علی نمازی، قم: مؤسسه نشر اسلامی.