‏«توکّل» از منظر تفاسیر عرفانی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه کاشان

2 دانشجوی دکتری علوم قران و حدیث دانشگاه قم ‏

چکیده

تصوف و عرفان از جریان‌های مهم اندیشه و سلوک در جهان اسلام به شمار می‌روند که عقاید و آداب برجسته آن‌ها در عرصه اعتقاد و اخلاق اسلامی تأثیرات فراوانی بر جای نهاده است. یکی از مفاهیم و فضیلت‌های مهم دینی که در میان عمده اهل عرفان و تصوف، ارزشی والا محسوب می‌شود،‌ توکل است. بسیاری از سالکان تصوف و راهیان عرفان، درباره این فضیلت معنوی و رفتاری دیدگاه‌هایی را به رشته تحریر در آورده یا بیان نموده‌اند.
در این نوشتار، اهم دیدگاه‌های نویسندگان عرفانی و صوفیان برجسته در باب ارزش، جایگاه و حقیقت مفهوم توکل مطرح، دسته‌بندی و تحلیل شده است. هرچند برخی از آنان با نگرش سلبی، توکل را به مفهوم نفی تدبیر و ترک کسب و هرگونه اشتغال به امور دنیوی و اجتناب از توجه به غیر حق و نیز اعتصام به خدا و تکیه بر تقدیر دانسته‌اند، لکن اغلب آنان با نگاهی ایجابی به توکل، در کنار تأکید بر ضرورت انقطاع الی الله و ترک تعلق به اسباب و مظاهر دنیا، به اهمیت تلاش معاش و طلب روزی و سایر مواهب مادی و معنوی از طرق مختلف اذعان نموده و التزام به توکل را قابل جمع با تلاش معاش و تدبیر اجتماعی دانسته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

"Trust" from the perspective of mystical interpretations

نویسندگان [English]

  • mostafa abbasi moghadam 1
  • rouh allah mohammad alinejad 2
1 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Kashan University
2 PhD student in Quran and Hadith, Qom University
چکیده [English]

Sufism and mysticism are considered as important currents of thought and behavior in the Islamic world, whose outstanding beliefs and customs have had many effects in the field of Islamic belief and ethics. One of the important religious concepts and virtues that is considered a high value among the majority of mystics and Sufis is trust. Many seekers of Sufism and mystics have written or expressed views on this spiritual and behavioral virtue.
In this article, the most important views of mystical writers and prominent Sufis on the value, status and truth of the concept of trust are discussed, categorized and analyzed. Although some of them, with a negative attitude, have considered trust in the sense of denying tact and abandoning business and engaging in worldly affairs and avoiding paying attention to the unjust, as well as going on strike with God and relying on destiny, but most of them have a positive view of trust. In addition to emphasizing the need to discontinue to God and abandon belonging to the causes and manifestations of the world, they acknowledged the importance of earning a living and seeking other sustenance and other material and spiritual gifts in various ways and considered commitment to trust to be combined with livelihood and social planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Trust
  • Mysticism
  • Sufism
  • Aref
  • Sufi