سیاق و سباق، در مکتب تفسیری علامه طباطبایی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)

2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق‌(ع)

چکیده

اصطلاح «سیاق» و استفاده از آن در علم تفسیر، در طول تاریخ تفسیر با رشد آرامی مواجه بوده است، ولی در تفسیر المیزان این مفهوم، رشد قابل توجهی پیدا کرده، به گونه‌ای که در هر سوره چندین بار مورد استفاده واقع شده است. در حقیقت سیاق به عنوان یکی از مهم‌ترین اصول و مبانی علامه طباطبایی در استفاده از روش تفسیر قرآن به قرآن است.
با این حال در مواردی شاهد آن هستیم که مفسر با چشم‌پوشی از سیاق، آیه را به طور مستقل معنا نموده یا در کنار معنای سیاقی، یک معنای مستقل هم ارائه می‌دهد. این مطلب نه از بی‌قاعده بودن روش، بلکه از وجود برخی ضوابط در نحوه ظهور سیاق و همچنین غلبه «سِباق» بر سیاق حکایت دارد. نکته مهم و قابل تأمل در این میان این است که علامه طباطبایی اگرچه از سباق در برابر سیاق بهره‌مند شده، ولی از این اصطلاح استفاده نکرده است.
در مقاله حاضر تلاش شده است تا ضمن اشاره به مبانی روش تفسیری علامه طباطبایی در استفاده از سیاق، با انواع سیاق و شرایط استفاده از آن آشنا شده و در نهایت اصول حاکم بر استفاده از سیاق و سباق در تفسیر قرآن به قرآن استخراج شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Context and Spontaneous Occurrence of Meaning in the Exegetic School of Allameh Tabatabaee

نویسندگان [English]

  • Mahdi Izadi 1
  • Nouroddin Zandieh 2
1 Associate Professor of Quranic and Hadith Sciences, Imam Sadegh University
2 PhD student in Quranic and Hadith Sciences, Imam Sadegh University
چکیده [English]

The term context and its usage have had a slow development in the history of the exegesis, but in Allameh Tabatabaee’s Tafsir-al-Mizan, it has been used widely. In fact, it is one of the most basic principles in Allameh’s method of interpretation, i.e explaining verses by relying on the very text of the book (Quran by Quran exegesis method).
However, there are some instances of overlooking context when Allameh has either given an independent interpretation of ayas (verses) or has done it next to contextual interpretation. This is not a sign of irregularity but rather the predominance of Spontaneous occurrence of meaning in some cases.
The remarkable point is that though Allameh has utilized Spontaneous occurrence of meaning instead of context, he has not used the former as an independent term. The article has tried, next to the mentioning of Allameh’s basic exegetic method, i.e the usage of context, to offer an explanation of different kinds of context and its usage conditions, and finally extract the principles of usage of both context and Spontaneous occurrence of meaning in Quran by Quran exegesis method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Context
  • spontaneous occurrence of meaning
  • Quran by Quran exegesis method
  • Allameh Tabatabaee