معناشناسی الفاظ قرآن در تفسیر مجمع البیان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهرا(س)

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهراء(س)

چکیده

معناشناسی واژه‌های قرآن یکی از اساسی‌ترین پایه‌های فهم و تفسیر دقیق قرآن است. دست‌یابی به معنای یک واژه در قرآن از ریشه‌شناسی آغاز می‌شود و پس از بررسی سیر تطور آن، مفهوم واژه در حوزه معنایی خاصی که در آن قرار گرفته، روشن می‌شود. اما صِرف بررسی لغت برای تعیین مقصود قرآن کافی نیست چرا که معنای دقیق واژه، تنها در بافت خود قابل توصیف خواهد بود، لذا توجه به بافت زبانی و موقعیتی در تبیین معنای آیات از اهمیت خاصی برخوردار است.
طبرسی به عنوان یکی از برجسته‌ترین مفسران شیعه در تفسیر جزء 27 مجمع البیان، برای ریشه‌شناسی الفاظ قرآن از راه­کارهایی چون ریشه‌یابی واژه‌ها، مبداء اشتقاق، صرف­شناسی و کاربرد الفاظ نزد عرب استفاده کرده و در مواردی سیر تطور آن واژه را مورد توجه قرار داده است. در این میان گرچه مفسر در معناشناسی الفاظ قرآن به رویکرد ریشه­شناسی توجه داشته، اما از تأثیر مهم بافت غافل نبوده و با توجه به بافت زبانی و موقعیتی و قرائن حالی و مقالی درصدد تبیین معنای آیات برآمده است.
در این مقاله تلاش شده است تا با تبیین علم معناشناسی و زیرشاخه‌های آن، کاربرد فنون این علم در تفسیر مجمع البیان را بررسی کرده و دیدگاه طبرسی در این خصوص را بیان کنیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Semantics of Quranic Terms in Majma-ol-Bayan

نویسندگان [English]

  • Fathieh Fattahizadeh 1
  • Fatemeh Nazari 2
1 Associate Professor of Quranic and Hadith Sciences, Al-Zahra University
2 Master of Quranic and Hadith Sciences, Al-Zahra University
چکیده [English]

Semantics of Quranic terms is one of the pillars of accurate comprehension and interpretation of the Quran. To grasp the meaning of a Quranic term a mere definition does not suffice and it requires knowledge of etymology which can provide its historical background and contextual occurrence.
Tabrasi, a distinguished Shiite exegete, in his interpretation of Section 27 of Majma-ol-Bayan, undertook an etymological study by analyzing derivations, syntax and word usage among Arabs, and at times the words’ evolutionary progression. In spite of attending to the etymology, he didn’t overlook the high importance of context and circumstantial and discourse-based evidence to interpret the holy Verses of the Quran.
The article is to offer an explanation of semantics and its sub-categories plus its function in Majma-ol-Bayan , An Interpretation, and Tabrasi’s view about the issue.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tabrasi
  • Majma-ol-Bayan
  • semantics
  • etymology
  • Context