کارکرد عناصر انسجام غیر ساختاری در دعای هجدهم صحیفه سجادیه

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایران

3 مربی گروه معارف اسلامی دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایران

چکیده

نظریه زبانشناسی "سیستمی - نقشی" مایکل هالیدی از مهم‌ترین نظریات زبانشناسی است که در چارچوب نقشگرایی به‌شکلی نظام‌مند به تحلیل متون ادبی مختلف می‌پردازد. او در بخشی از این نظریه، از شاخص‌هایی سخن می‌گوید که یک متن منسجم باید داشته باشد. سپس رقیه حسن با ارائه نظریه مجزّایی به‌نام "هماهنگی انسجامی" به تکمیل نظریه همسرش می‌پردازد. در این پژوهش، بر اساس نسخة تکامل‌یافتة نظریة هالیدی و حسن 1985م، و نیز مفهوم هماهنگی انسجامی که رقیه حسن در سال 1984م مطرح کرد، انسجام و ابزارهای انسجام‌بخش آن، در دعای هجدهم صحیفه سجادیه، به‌ بوتة نقد و ارزیابی توصیفی - تحلیلی و آماری گذاشته می‌شود. هدف نگارنده در این مقاله آن است تا با اتکا به نظریة مذکور، انسجام، عوامل و نیز میزان این انسجام را در متن دعای هجدهم صحیفه سجادیه، تبیین نماید. دستاورد پژوهش نشان از وجود انسجام متنی بسیار بالا و نزدیک به 100% درصد را دارد که از منظر دانش زبانشناسی قابل توجّه و تأمّل است. عوامل و ابزارهای دستوری و واژگانی انسجام غیر ساختاری، در متن دعای هجدهم صحیفه سجادیه، حضوری غالب و چشمگیر دارند. این بسامد بالای فراوانی عوامل انسجام غیر ساختاری در متن دعا، عمدتاً نمایانگر توفیق امام سجاد (ع) در بازتاب دقیق مفاهیم دعا در صحیفه سجادیه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Function of Elements of Non-Structural Coherence in the Prayer of the Eighteenth Sahifeh Sajjadiyeh

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hassan Amraee 1
  • Alireza Kahe 2
  • Yousef Mohammadi Soleimani 3
1 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, University of Velayat, Iranshahr, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, University of Velayat, Iranshahr, Iran
3 Instructor of Islamic Education Department, velayat University, Iranshahr, Iran.
چکیده [English]

The "system-role" theory of linguistics, Michael Holliday, is one of the most important linguistic theories that, in the systematic role-oriented framework, analyze various literary texts. In part of this theory, he speaks of indicators that should have a coherent text. Then, Roghayeh Hassan, by presenting a separate theory called "coherence coordination", completes his wife's theory. In this study, based on the evolution of the theory of Holliday and Hassan 1985, as well as the concept of the coordination of coherence that Roghayeh Hassan introduced in 1984, his coherence and coherent tools, in the prayer of the eighteenth Sahifeh Sajjadieh, were criticized and evaluated. Descriptive - analytical and statistical. the purpose of the author in this article is to explain the coherence, factors, and the extent of this coherence in the text of the 18th Sahifeh Sajjadiyah, relying on the above-mentioned theorem. The research achievement shows that there is a very high level of textual consistency and nearly 100% percent, which is remarkable in terms of linguistic knowledge and reflection. The non-structural coherence elements and lexical tools, in the text of the eighteenth Sahife Sajjadi's prayer, have a dominant and impressive presence. This frequency over the frequency of non-structural coherence factors in the text of the prayer mainly reflects the success of Imam Sajjad (as) in the accurate reflection of the concepts of prayer in Sahifeh Sajjadiyeh.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Sajjad (AS)
  • Sahifah Sajadiyyah
  • Eighteenth Prayer
  • Coherence Theory
  • Structural Coherence
قرآن کریم.

آقا گل­زاده، فردوس (1394ش)، تحلیل گفتمان انتقادی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

اندلسی، أبوحیان (1420ق)، البحر المحیط فی التفسیر، التحقیق: صدقی محمد جمیل، بیروت: دارالفکر.

تفتازانی، مسعود بن عمر (1388ش)، شرح المختصر علی تلخیص المفتاح، قم: اسماعیلیان.

چامسکی، نوام(1387ش)، زبان و ذهن، ترجمة کـورش صـفوی، ط4، تهـران:هرمس.

الدعاس، أحمد عبید؛ حمیدان، أحمد محمد؛ القاسم، إسماعیل محمود (1425ق)، إعراب القرآن الکریم، الطبعة الأولی، دمشق: دارالمنیر ودارالفارابی.

زمانی، محمدحسن؛ قانعی اردکانی، علی (1391ش)، نقد شبهات مستشرقان درباره تناسب آیات قرآن، مجله قرآن پژوهی خاورشناسان، شماره 12.

سارلی، ناصر قلی؛ ایشانی، طاهره (1390ش)، «نظریه انسجام و هماهنگی انسجامی و کاربست آن در یک داستان (قضه نردبان)»، فصلنامه زبان پژوهی، دانشگاه الزهرا (س)، شماره 4.

سجودی، فرزان (1393ش)، نشانه شناسی کاربردی، تهران: نشر علم.

سکاکی، أبویعقوب یوسف ابن أبی بکر (1987م)، مفتاح العلوم، تعلیق و ضبط، نعیم زرزور، بیروت: دارالکتب العلمیة.

صحیفه کامله سجادیه و رساله حقوق امام سجاد (ع) (1390ش)، مترجم: مهدی الهی قمشه­ای، قم: مؤسسه انتشارات نشتا.

لطفی­پورساعدی، کـاظم (1387ش)، درآمدی به اصول و روش ترجمـه، تهـران: مرکز نشر دانشگاهی

مهاجر، مهران؛ نبوی، محمد (1376ش)، به سوی زبانشناسی شعر، تهران: نشر مرکز.

موندی، جرمی (1389ش)، درآمدی بر مطالعات ترجمه، ترجمه الهه ستوده­نیا و فریده حق­بین، تهران: علم.

نعمتی­قزوینی، معصومه؛ ایشانی، طاهره (1394ش)، «مقایسه کاربست عوامل انسجام در سورة اعلی و ترجمه آن از صفارزاده»، فصلنامه قرآن پژوهی، سال بیستم، شمارة 1، صص145-120.

نغزگوی کهن، مهرداد (1392ش)، «بررسی کلمات ربط تقابلی فارسی و چگونگی تکوین آنها»، فصلنامه جستارهای زبانی، دورة 4، شمارة 4، صص25-245.

هالیدی و حسن (1393ش)، زبان، بافت و متن، ترجمه مجتبی منشی­زاده و طاهره ایشانی، تهران: نشر علمی.

یارمحمدی، لطف­الله (1383ش)، گفتمان­شناسی رایج و انتقادی، تهران: نشر هرمس.

Halliday, M. A. K. (1985). An introduction to functional grammar. London: Edward Arnold.

Halliday, M. A. K. & cristian M.I.M. Matthiessen (2004), An Introduction to Functional Grammar, London: Hodder Arnold.