نقش آیات تعلیل در سوره احزاب

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)

2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری دانشگاه مذاهب اسلامی

چکیده

سوره احزاب سوره‌ای است که مطالب خود را در سه بخش بیان نموده است. بخش اول ابطال سنت­های جاهلی و اصلاح سنت­ها، بخش دوم جریان جنگ احزاب و بخش سوم احکام الهی مربوط به همسران پیامبر(ص) و احکام گسترش حیاء و عفت در جامعه و در هر سه بخش به نقش منافقان در ایجاد بحران در جامعه اشاره دارد. در انتهای هریک از این سه بخش، آیات تعلیلی آمده است که با هم مشابهت­هایی دارند و در آن­ها عباراتی چون میثاقی که از انبیاء گرفته شده است و سؤالی که از صادقین پرسیده می­شود و امانتی که انسان آن را حمل می­کند آمده که در سوره  منظور از آن‌ها  به صراحت  مشخص نیست و لذا آیات تعلیل سوره، معرکه آرای گوناگون مفسران قرار گرفته است. این مقاله با توجه به مطالب کل سوره، درصدد فهم ارتباط آیات تعلیل فوق با یکدیگر و یافتن معنای عبارات ابهام‌آمیز در آن­ها است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد این سه آیه تعلیل، مکمل یکدیگر و حلقه­ی ارتباط سه بخش سوره هستند. در تعلیل اول منظور از میثاق، ابلاغ اوامر الهی و اقامه احکام الهی توسط پیامبران  علی‌رغم مخالفت منافقان و کافران است و منظور از سؤال از صادقان، برقراری نظام سؤال و حساب و سنجش صدق مؤمنان در برابر دستورات و اوامر الهی است و در تعلیل سوم، منظور از امانت، اطاعت و پذیرش ولایت خدا و رسولان است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The role of intellectual Ayats of surah Al-Ahzab

نویسندگان [English]

  • mahdi izadi 1
  • abdolhadi feghhi zade 2
  • tahere chiniforoushan 3
1 Professor of Quran and Hadith Sciences Department of Imam Sadiq University
2 Professor of Quran and Hadith Sciences Department of Tehran University
3 Ph.D. Student of Islamic Studies University
چکیده [English]

Within many Ayats of the holy Quran, God Almighty has interpreted the final goal of His divine acts and this way He accounted people as who have the capacity to understand these intentions to proceed their life to achieve these holy goals.
In sura Ahzab six explanations of intellectual ayats have been discussed and determined by the cause of knowledge some of these actions are;
• the covenant between Almighty and His prophets,
• the questions will be asked from the truthful people,
• The divine deposit been given to humans
But the intention of these acts has not been clearly described so these ayats have made interpreters to give different ideas.
Analysing the environment and situation the ayats were revealed and then placed in that particular environment, which is understood from the ayats itself, and the placement of these intellectual ayats into that environment, will be an efficient aid to comprehend the intellectual ayats and the meaning of covenant between Almighty and His prophets and the divine deposit passed on to people.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Surah Al-Aqzab
  • The Qur'anic verses
  • hypocrites
  • Sadeghān
  • Cedagh
  • Amanat

قرآن کریم.

‏آلوسی، محمود بن عبد الله( 1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، بیروت: دار الکتب العلمیه.

‏ابن عاشور، محمد طاهر (1420ق)، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.

ابو حیان، محمد بن یوسف (1420ق)، البحر المحیط فی التفسیر، بیروت: دار الفکر.

درویش، محی الدین (1415ق)، اعراب القرآن الکریم و بیانه، دمشق: دار الیمامه.

‏زمخشری، محمود بن عمر (1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، بیروت: دار الکتاب العربی.

‏شحاته، عبد الله محمود (1421ق)، تفسیر القرآن الکریم، قاهره: دار غریب.

‏صافی، محمود (1418ق)، الجدول فی إعراب القرآن و صرفه و بیانه مع فوائد نحویه هامه، دمشق: دار الرشید.

‏صبوحی طسوجی، علی (1388ش)، راهنمای مربی تدبر در سوره‌های قرآن کریم، تهران: دبیرخانه شورای تخصصی توسعه فرهنگ قرآنی.

‏طباطبایی، محمدحسین (1390ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.

‏طبرسی، فضل بن حسن (1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: ناصر خسرو.

‏طوسی، محمد بن حسن (بی تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

فخر رازی، محمد بن عمر (1420ق)، التفسیر الکبیر، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

‏فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1415ق)، تفسیر الصافی، تهران: مکتبه الصدر.

‏قطب، سید (1425ق)، فی ظلال القرآن، بیروت: دار الشروق للنشر و التوزیع.

‏مدرسی، محمد تقی (1419ق)، من هدی القرآن، تهران: دار محبی الحسین.

‏مکارم شیرازی، ناصر (1371ش)، ‏تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیه.