الگوی جامع فرهنگ قرآنی و تبیین نقش آن در تغییرات فرهنگی جامعه اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای (مدظلّه العالی)

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معارف اسلامی و فرهنگی و ارتباطات دانشگاه امام صادق (ع)

2 کارشناس ارشد معارف اسلامی و فرهنگی و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)

3 استادیار دانشکده معارف اسلامی و فرهنگی و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)

چکیده

رهبران انقلاب اسلامی بارها تأکید کرده‌اند که تغییراتی که انقلاب اسلامی به دنبال آن است بر مبنای قرآن در جامعه و بالاخص در سطح فرهنگی به وجود می‌آید. اما مسئله‌این است که بدون داشتن الگویی برای تغییرات فرهنگیِ مدنظر «بر اساس قرآن کریم» به‌روشنی نمی‌توان دریافت که این تغییرات چگونه می‌خواهند در جامعه پیاده شوند؟ بر همین اساس در این پژوهش به دنبال فهم نقش فرهنگ قرآنی در تغییرات اجتماعی هستیم. آنچه که با بررسی بیانات رهبر انقلاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای دریافته‌ایم این است که رهبر انقلاب با طرح و بسط ایده فوق، این الگو را که با عنوان «جامعه قرآنی» از آن یادکرده‌ و شرح و تفصیل داده‌اند. در این الگو به سه عامل و عنصر؛ حاکم شدن فضا و بستر فرهنگ قرآنی در جامعه، نقش حکومت‌ها و رسالت قراء  به‌عنوان بازوهای ایجاد تغییر فرهنگی در جهت محور قرار گرفتن قرآن در جامعه اشاره شده است. هدف از این پژوهش ارائه مدل جامع نقش فرهنگ قرآنی در تغییرات فرهنگی است که وجه نوآوری این مقاله محسوب می‌شود. در این پژوهش ضمن بررسی بیانات معظم‌له با روش تحلیل مضمون به تبیین الگوی فوق با استفاده از آیات و روایات پرداخته شده و در پایان ضمن ارائه مدل جامعی از این الگو، دسته‌بندی مضامین مستخرج و همچنین نتایج تحقیق شرح داده شده است. با مطالعه دقیق بیانات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به نتیجه خواهیم رسید که گسترش فرهنگ قرآن‌خوانی که مقدمه تدبر و عمل به قرآن است در سایه حمایت حاکمیت‌ها و همچنین ایفای نقش جدی قرَاء منجر به ایجاد جامعه‌ای قرآنی و همچنین مقدمه حاکمیت فرهنگی قرآن در فضای کشور خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Role of Qur'anic Culture in Cultural Changing of Society in Ayatollah Khamenei's Thoughts

نویسندگان [English]

  • parham Rowshanaei 1
  • Navid Amidi Mazaheri 2
  • Sayed Majid Emamy 3
1 Master of Science in Islamic and Cultural Studies and Communications, Imam Sadiq University, Tehran.
2 Master of Science in Islamic and Cultural Studies and Communications, Imam Sadiq University, Tehran.
3 Assistant Professor in Islamic and Cultural Studies and Communications, Imam Sadiq University, Tehran.
چکیده [English]

The leaders of the Islamic Revolution have repeatedly emphasized that the changes that the Islamic Revolution seeks to bring about on the basis of the Qur'an in society, and especially at the cultural level. But the problem is that without a pattern of cultural change "based on the Holy Qur'an," one cannot clearly see how these changes are going to emerge in society. Accordingly, this study seeks to understand the role of the Quranic culture in social change. What we have heard from the statements of the leader of the revolution, Ayatollah Khamenei, is that the leader of the revolution, by designing this idea, and has described this model, which is mentioned as "the Qur'anic community". In this model, the three factors and elements of governing the Quranic culture and space in society, the role of governments and the mission of Quran as the arms of creating cultural change in the direction of the Quran's inclusion in the community is mentioned. In this research, while reviewing the great statements of the Holy word by the method of the analysis of the subject, the explanation of the above pattern is carried out using verses and narrations, and finally, the categorization of the themes to be discussed has been described. By carefully studying the statements of Ayatollah Khamenei, we will conclude that the expansion of the culture of the Qur'an, which is the introduction to the Qur'an, is due to the support of the sovereigns, as well as the serious role played by the Qur'an, which led to the establishment of a Qur'anic society as well as the introduction of the Quran's cultural rule. The space of the country will be.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Qur'an
  • Quranic society
  • Qur'anic cultural rule
  • social-cultural changes
  • Ayatollah Khamenei
قرآن کریم.

ابن بابویه، علی بن محمد (مشهور به شیخ صدوق) (1396ش)، عقاب الاعمال، ترجمه صادق حسن زاده، تهران: ارمغان طوبی.

تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ زاده، محمد؛ عابدی جعفری، حسین (1390ش)، «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»، فصلنامه اندیشه راهبردی مدیریت، شماره 10، صص 151-198.

حکیمی، محمدرضا (1394ش)، الحیاة، ترجمه احمد آرام، تهران: نشر فرهنگ اسلامی.

خمینی، روح‌الله‌، (1375ش)، ولایـت‌فقیه، تـهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خـمینی، چـاپ چهارم.

روشه، گی (1395ش)، تفییرات اجتماعی، ترجمه منصور وثوقی، تهران: نشر نی

علم الهی، سیدرضی (1391ق)، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، تهران: نشر بکا.

عیاشی، محمد بن مسعود (1380ش)، تفسیر العیاشى، تهران، مکتبه الاسلامیه.

عینی زاده (موحد)، محمد ؛ مودّب، سید رضا، (1396ش)، ‏«نظام سازی در نگاه تفسیری آیت‌الله خامنه‌ای (مدظلّه)‏»، دوفصلنامه مطالعات قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)، سال 11، شماره 21، صص 153-175.

غفاری، غلامرضا ؛ ابراهیمی، عادل، (1388ش)، جامعه‌شناسی تغییرات اجتماعی، تهران: نشر آگرا.

کلهری، سمیه، (1393ش)، «نقش ولی‌فقیه در تحقق جامعه قرآنی». فصلنامه احسن الحدیث، شماره 2، صص 77-90.

کلینی، محمد بن یعقوب (1369ق)، کافی، ترچمه مصطفوی، تهران: نشر تهران.

محسنی، منوچهر (1386)، بررسی در جامعه‌شناسی فرهنگی ایران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات.

مریجی، شمس الله (1389ش)، «نقش امام باقر (ع) در تغییرات فرهنگی ـ سیاسی»، فصلنامه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، شماره 50، صص 27-56.

موحدی، محسن (1388ش)، «راهبردها و راهکارهای رسانه‌ای انس با قرآن در شرایط جنگ نرم»‏، دوفصلنامه مطالعات قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)، سال 3، شماره 5، صص 29-64.

الیوت، تی‌.اس. (1369ش)، دوباره فرهنگ، ترجمه حمید شاهرخ، تهران: نشر مرکز.

Braun, V. and Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), pp. 77-101. Retrieved 2018, Jan.20, from http://eprints.uwe.ac.uk/ 11735/2/thematic_analysis_revised_-_final.pdf

Hofstede, Geert and hofstede, gret jan and minkov, michael. (2005). Cultures and organizations: software of the mind, Mcgraw-Hill.

http://farsi.khamenei.ir

Senge, peter. (1990). The Fifth Disipline, New York: Doubleday.