تحلیل مفهوم صحابی از دیدگاه اصحاب حدیث

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)

چکیده

با نگرشی به مباحث قابل طرح درباره صحابی از قبیل عدالت، تعداد، دسته‌بندی‏ها و ارتداد می‏توان دریافت که منشأ اصلی بسیاری از نزاع‏ها اختلاف در تحدید مفهومی اصطلاح صحابی است. در این مقاله دیدگاه اصحاب حدیث در ضمن هفت شرط مختلف درباره اصطلاح صحابی مطرح شده است. سپس، استدلال‏های قائلان به هریک از این دیدگاه‌ها، با تأکید بر دیدگاه اصحاب حدیث مورد نقد و تحلیل قرار گرفته، به میزان مطابقت آنها با قرآن و روایات اشاره شده است. این مقاله اثبات می‏نماید برای صدق عنوان صحابی، آن مقدار از معاشرت که با آن عرفاً بتوان وصف صحابی را برای مصاحبت‏کننده اثبات نمود، لازم است. بنابراین کفایت صرف ملاقات که دیدگاه رایج اصحاب حدیث در این زمینه بوده است برای صدق عنوان صحابی کافی نیست و انگیزه توسعه دائره اصحاب و استفاده از مزایایی هم چون عدالت این قول را سبب شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Concept of Sahabi in the Opinion of Narrators

نویسندگان [English]

  • Ali AbdollahZadeh 1
  • Mahmmod Karimi 2
1 Phd Student in Quran and Hadith of Imam Sadiq University
2 Associate professor in Quran and Hadith of Imam Sadiq University
چکیده [English]

With a view to issues raised about the companions such as justice, number, Categories, apostasy, etc., we can find major source of conflict in the differences in confinement concept Companions. seven different views In this paper have been raised about the concept of companions. Then, the arguments of the proponents of each of these approaches, with an emphasis on first and second, criticizes and analyzes referred to in accordance with the Quran and traditions. This article proves to be true companions, that amount of socializing which can be described by mystics companion for companionship is proved.So, spend visibility and contemporaries that the common view in this area as a companion for the truth is not enough.

کلیدواژه‌ها [English]

  • concept of sahabi
  • Contemporaries of the Prophet
  • hypocrites
  • The apostates
  • Narrators

1 - قرآن کریم.

2 - آمدی، علی بن محمد، (1402)، الإحکام فی أصول الأحکام، تصحیح عبدالرزاق عفیف، بیروت: المکتب الإسلامی

3 - ابن ابی الدنیا، (1422)، مقتل أمیر المؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام، تصحیح ابراهیم صالح، بی‌جا: دارالبشائر

4 - ابن أبی حاتم، عبدالرحمان بن محمد، (1397)، المراسیل، تصحیح شکرالله نعمةالله قوچانی، بیروت: الرسالة

5- ابن بابویه، محمد بن علی، (1404 - الف)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، تصحیح حسین اعلمی، بیروت: الأعلمی

6- ابن بابویه، محمد بن علی ، (1404- ب)، من لا یحضره الفقیه، تصحیح علی اکبر غفاری، قم: موسسة النشر الإسلامی

7- ابن حاجب، عثمان بن عمر، (بی‏تا)، مختصر منتهی الوصول و الأمل فی علمی الاصول و الجدل، ریاض: کتابخانه دانشگاه ریاض.

8- ابن حبان، محمد، (1393)، الثقات، بی‏جا: موسسةالکتب الثقافیة

9- ابن حزم، ابومحمد، (بی‏تا)، الإحکام فی أصول الأحکام، تصحیح احمد شاکر، قاهره: زکریا علی یوسف

10- ابن حنبل، احمد، (1419)، مسند احمد، ریاض: بیت الأفکار الدولیة

11- ابن جوزی، ابوالفرج، (1975)، تلقیح فهوم أهل الأثر فی عیون التاریخ و السیر، قاهره: مکتبة الآداب

12- ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمان، (1416)، مقدمه ابن صلاح، تصحیح صلاح بن محمد بن عویضة، بیروت: دارالکتب العلمیة

13- ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله بن محمد، (1412)، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تصحیح علی محمد بجاوی، بیروت: دارالجیل

14- ابن عساکر، ابوالقاسم، (1415)، تاریخ مدینة دمشق، تصحیح علی شیری، بیروت: دارالفکر

15- ابن کثیر، اسماعیل، (بی‏تا)، الباعث الحثیث شرح اختصار علوم الحدیث، تصحیح احمد شاکر، بیروت: دار الکتب العلمیة

16- ابن منظور، محمد بن مکرم، (1405)، لسان العرب، قم: نشر ادب الحوزة

17- أبوالحسین بن الطیب، بی‏تا، المعتمد فی اصول الفقه، تصحیح خلیل المیس، بیروت: دارالکتب العلمیة

18- ابونعیم اصفهانی، (1394)، حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء، مصر: السعادة

19- ابونعیم اصفهانی ، (1419)، معرفة الصحابة، تصحیح عادل بن یوسف العزازی، ریاض: دارالوطن.

20- اسکافی، محمد بن عبدالله، (1402)، المعیار و الموازنة، تصحیح محمدباقر محمودی، بی‏جا: بی‏نا

21- بخاری، علاءالدین، (1418)، کشف الأسرار عن أصول فخر الإسلام البزدوی، تصحیح عبدالله محمود محمد عمر، بیروت: دارالکتب العلمیة

22- بخاری، محمد بن اسماعیل، (بی‏تا)، التاریخ الکبیر، دیاربکر: المکتبة الإسلامیة

23- بخاری، محمد بن اسماعیل ، (1401)، صحیح البخاری، بیروت: دارالفکر

24- بغوی، ابوالقاسم، (1421)، معجم الصحابة، تصحیح محمدأمین بن محمد جکنی، کویت: دارالبیان

25- بنانی، عبدالرحمن بن جارالله، (1424)، حاشیة العلامة البنانی علی شرح الجلال شمس الدین المحلی علی متن جمع الجوامع، بیروت: دارالفکر

26- بیهقی، احمد بن حسین، (1410)، شعب الإیمان، تصحیح أبوهاجر محمد السعید بن بسیونی زغلول، بیروت: دارالکتب العلمیة

27- پاکتچی، احمد، (1379)، «اصحاب حدیث»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی

28- جلیلی، سیدهدایت، (1385)، «صحابی کیست؟ تحلیل انتقادی تعریف محمدهادی معرفت و ابن حجر از صحابی»، علوم حدیث، ش9

29- حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، (بی‏تا)، المستدرک علی الصحیحین، تصحیح یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت: دارالمعرفة

30- حرانی، ابن شعبة، (1404)، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیهم، تصحیح علی اکبر غفاری، قم،: موسسةالنشر الإسلامی

31- خطیب بغدادی، احمد بن علی، (1405)، الکفایة فی علم الروایة، تصحیح احمد عمر هاشم، بیروت: دارالکتاب العربی

32- دینوری، ابن قتیبة، (1424)، عیون الأخبار، تصحیح یوسف علی طویل، بیروت: دارالکتب العلمیة

33- ذهبی، محمد بن احمد، (1407)، تاریخ الإسلام، تصحیح عمر عبدالسلام تدمری، بیروت: دارالکتاب العربی

34- ذهبی، محمد بن احمد ، (1413)، سیر أعلام النبلاء، تصحیح شعیب الأرنؤوط، بیروت: الرسالة

35- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412)، مفردات ألفاظ القرآن، تصحیح صفوان عدنان داودی، لبنان و سوریه: دارالعلم و دارالشامیة

36- زبیدی، سیدمحمد مرتضی، (1414)، تاج العروس من جواهر القاموس، تصحیح علی شیری، بیروت: دار الفکر

37- زرکشی، بدر الدین محمد، (1421)، البحر المحیط فی أصول الفقه، تصحیح محمد محمد تأمر، بیروت: دارالکتب العلمیة

38- زرکشی، بدر الدین محمد ، (1410)، البرهان فی علوم القرآن، بیروت: دار المعرفة

39- سبحانی تبریزی، جعفر، (1368)، «عدالت یاران پیامبر در سنجش خرد و عاطفه»، درس‏هایی از مکتب اسلام، سال29، شماره9

40- سبکی، تاج الدین، (1424)، جمع الجوامع فی اصول الفقه، تصحیح عبدالمنعم خلیل ابراهیم، بیروت: دارالکتب العلمیة

41- سلیم بن قیس، (1422)، کتاب سلیم، تصحیح محمدباقر انصاری زنجانی، قم: دلیل ما

42- سمعانی، ابوالمظفر منصور، (1432)، القواطع فی أصول الفقه، عمان: دارالفاروق

43- سیوطی، جلال الدین، (بی‏تا)، تدریب الراوی فی شرح تقریب النواوی، تصحیح عبدالوهاب عبداللطیف، ریاض: مکتبةالریاض الحدیثة

44- صفدی، صلاح الدین، (1420)، الوافی بالوفیات، تصحیح احمد الارناؤوط و ترکی مصطفی، بیروت: دارإحیاء التراث

45- طبرانی، سلیمان بن احمد، (بی‏تا)، المعجم الکبیر، تصحیح حمدی عبدالمجید سلفی، بیروت: دارإحیاءالتراث العربی

46- طبرانی، سلیمان بن احمد ، (1365)، تهذیب الأحکام، تصحیح سیدحسن موسوی خرسان، تهران: دارالکتب الإسلامیة

47- عاملی، سیدجعفر مرتضی، (1409)، دراسات و بحوث فی التاریخ و الإسلام، قم: موسسةالنشر الإسلامی

48- عاملی، سیدجعفر مرتضی  (1423)، مختصر مفید، بیروت: المرکزالإسلامی للدراسات

49- عراقی، زین الدین، (1389)، التقیید و الإیضاح شرح مقدمة ابن الصلاح، تصحیح عبدالرحمان محمد عثمان، بیروت: دارالفکر

50- عسقلانی، ابن حجر، (1415)، الإصابة فی تمیز الصحابة، تصحیح عادل احمد عبدالموجود، علی محمد معوض، بیروت: دارالکتب العلمیة

51- عسقلانی، ابن حجر ، (بی‏تا)، فتح الباری بشرح صحیح البخاری، بیروت: دارالمعرفة

52- علائی، صلاح الدین، (1412)، تحقیق منیف الرتبة لمن ثبت له شریف الصحبة، تصحیح محمد سلیمان الاشقر، بیروت: الرسالة

53- عمامو، حیاة، (۲۰۰۸)، أصحاب محمد و دورهم فی نشأة الإسلام، جبیل: دار بیبلیون

54- عینی، محمود بن احمد، (بی‏تا)، عمدة القاری شرح صحیح البخاری، بیروت: دارإحیاءالتراث العربی 

55- غزالی، ابوحامد، (1417)، المستصفی، تصحیح محمد عبدالسلام عبدالشافی، بیروت: دارالکتب العلمیة

56- فیومی، احمد بن محمد، (بی‏تا)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، بی‏جا: دارالفکر

57- قاضی ابویعلی، (1410)، العدة فی اصول الفقه، تصحیح أحمد بن علی بن سیر المبارکی، بی جا: بی‏نا.

58- قاضی نعمان، (1383)، دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام عن أهل بیت رسول الله علیه و علیهم أفضل السلام، تصحیح آصف بن علی اصغر فیضی، قاهره: دارالمعارف

59- مدنی شیرازی، سیدعلی خان، (1415)، ریاض السالکین فی شرح صحیفة سید الساجدین، تصحیح سیدمحسن حسینی امینی، قم: موسسةالنشر الإسلامی

60- مسلم بن حجاج، بی‏تا، الجامع الصحیح، بیروت: دارالفکر

61- معرفت، محمدهادی، (1384)، «صحابی از نظر قرآن و اهل بیت علیهم السلام»، پیام جاویدان، ش7

62- نسائی، احمد بن شعیب، (1411)، السنن الکبری، تصحیح عبدالغفار سلیمان البنداری و سید کسروی حسن، بیروت: دارالکتب العلمیة

63- نووی، محی الدین بن شرف، (بی‏تا)، تهذیب الأسماء واللغات، بیروت: دارالکتب العلمیة

64- نووی، محی الدین بن شرف، (1407)، شرح صحیح مسلم، بیروت: دارالکتاب العربی.