نقش وفاق خانواده در نهادینه ‌شدن معروف ‏و پیشگیری از منکر از منظر قرآن کریم ‏

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان ‏

2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان

چکیده

امربه‌معروف و نهی از منکر از احکام واجب و جزء وظایف مسلمانان است؛ با این وجود، دلایل متعددی مانع اجرای این ‏فریضه‌ی الهی، در بسیاری از زمینه‌ها می‌شود. در بین شیوه‌های امربه‌معروف و نهی از منکر، روش‌هایی که منجر به ‏نهادینه شدن معروف و برطرف نمودن منکر می‌گردند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. بنابراین، لازم است به مسائلی که ‏پیرامون درونی شدن ارزش‌ها وجود دارد، پرداخته شود. در بین نهادهای اجتماعی، خانواده نقش اصلی را در این زمینه ایفا ‏می‌کند. هرچقدر اعضای خانواده دارای وفاق بیشتری باشند، موفقیت افزون‌تری در نهادینه‌ شدن مصادیق معروف و تربیت ‏صحیح فرزندان کسب می‌نمایند. این مقاله درصدد است با توجه به آیات قرآن کریم که به تشکیل خانواده، مسائل مربوط ‏به آن و زندگی خانوادگی انبیاء(ع) پرداخته، مفهوم وفاق خانواده را بیان کند و نقش وفاق خانواده را در درونی‌شدن ‏ارزش‌های دینی و گسترش معروف در جامعه، واکاوی نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Family Consensus Role in Internalization of Good ‎‎(Marouf) and Prevention of Evil (Monkar) from the ‎Perspective of the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Azam Parcham 1
  • Ferdows Miriyan 2
1 Associate Professor of Quran and Hadith Sciences at Isfahan University
2 Ph.D. student of Quran and Hadith of the University of Isfahan
چکیده [English]

Enjoining the Good (Marouf) and Forbidding the Evil (Monkar) are among the imperative obligations (obligatory for every Muslim) and its authenticity is wisdom and tradition. The application of Islamic laws related to the application of enjoining the Good and Forbidding the Evil in many aspects of individual and social life. Among the application methods of enjoining the Good and Forbidding the Evil those that led to internalization good and resolving Evils are more important. These methods concerns with family and relations of its members. One of these methods is related to nurture the children appropriately under the consensus and love in relations of family members. This paper is an attempt to express firstly the concept of family consensus and then analyze its role in internalization of religious values and expansion of the good in the community. In this respect, the results of new studies and theories of sociology and psychology taken from the Quran such as Surat Al-Nesa, 1, 19 and 35; Surat-Al-Room, 21 and Surat-Al-Hood 42; has been analyzed so as presenting some reliable and accurate solutions for this important issue. Quran and traditions have a strong emphasis on showing affection among family members; this characteristic is a main factor for creating and maintaining the family consensus. Prophets and Imams were always full of compassion and mercy. They tried to preserve the consensus and cohesion of their families and in this way starting Enjoining the Good and Forbidding the Evil from their own families and then promoting it in the community.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Holly‏ ‏Quran
  • Good (Marof)
  • Evil (Monkar)
  • Consensus
  • ‎Education
  • Family.‎
قرآن کریم.

آلوسی، سید محمود(1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، تحقیق از علی عبدالباری عطیه، بیروت: دارالکتب العلمیه.

ابن بابویه، محمدبن علی(1376)، الأمالی، تهران: کتابچی.

ابن بابویه، محمدبن علی(1413)، من لا یحضره الفقیه، مصحح و محقق علی‌اکبر غفاری، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

ابن شعبه حرانی، حسن ابن علی بن حسین( 1363)، تحف العقول، تصحیح و تعلیق: علی‌اکبر غفاری، قم: مؤسسة نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.

ابن منظور، محمد بن مکرم‏(1414ق)،لسان العرب، بیروت: دار صادر.

استافورد و به‌یر، مولا(1377)، تعامل والدین با کودک ،ترجمه‌ی دهگانپور و خرازچی، تهران: رشد.

اسفراینی ابوالمظفر، شاهفور(1375)، تاج التراجم فی تفسیرالقرآن للأعاجم، تحقیق از نجیب مایل هروی و علی‌اکبر الهی خراسانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

امین، سیده نصرت(1361)، مخزن العرفان فی تفسیرالقرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان.

بروجردی، حسن بن علی(1386)، جامع احادیث الشیعه، جمعی از محققان، تهران: انتشارات فرهنگ سبز.

بستان، حسین و همکاران(1388)، اسلام و جامعه شناسی خانواده، قم: پژوهشگاه.

بوربا، میکله(1391)، پرورش هوش اخلاقی، ترجمه فیروزه کاوسی، تهران: رشد.

جانبزرگی، مسعود و دیگران(1393)، آموزش اخلاق، رفتار اجتماعی، و قانون‌پذیری به کودکان، تهران: انتشارات ارجمند.

جزائری، نعمت‌الله بن عبدالله(1381)، داستان پیامبران یا قصه‌های قرآن از آدم تا خاتم، مترجم عزیزی، تهران‌: انتشارات هاد.

جوادی آملی، عبدالله(1394)، خانواده متعادل و حقوق آن، قم: مرکز چاپ اسراء.

چلبی، مسعود(1385)، تحلیل اجتماعی در فضای کنش، تهران: نشر نی.

حرحاملی، محمد بن حسن(1409ق)، وسائل الشیعه، قم: مؤسسه آل بیت.

حسکانی، عبیدالله بن احمد(1411ق)، شواهد االتنزیل لقواعد التفضیل، تحقیق از محمدباقر محمودی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات و زارت ارشاد اسلامی.

دشتی، محمد(1384)، ترجمه نهج البلاغه علی(ع)، قم: انتشارات الهادی.

دهخدا، علی‌اکبر(1337)، فرهنگ دهخدا، تهران: چاپ سیروس.

راغب اصفهانی، حسین(1412ق)، ال مفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالعلم الدار.

رفیع‌پور، فرامرز(1382)، آناتومی جامعه، تهران: شرکت سهامی انتشار.

رفیع‌پور، فرامرز(1393)، دریغ است ایران که ویران شود، تهران: شرکت سهامی انتشار.

زهراکار، کیانوش، و فروغ جعفری(1393)، مشاوره خانواده، تهران: نشر ارسباران.

ستوده، هدایت‌اله(1385)، تاریخ تفکر اجتماعی در اسلام (از فارابی تا شریعتی)، تهران‌: ندای آریانا.

سیوطی، جلال الدین(1404)، الدرالمنثور فی تفسیرالمأثور، قم: کتابخانه آیه‌الله مرعشی.

صافی گلپایگانی، شیخ لطف‌الله( 1373)، راه اصلاح با امربه‌معروف و نهی از منکر، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

طباطبایی، محمدحسین(1374)، ترجمه تفسیر المیزان‏، ترجمه سید محمدباقر موسوى همدانى، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه.‏

طباطبایی، محمدحسین(1382)، آداب زندگی پیامبر(ص)(سنن النبی)، ترجمه لطیف راشدی، سعید مطوف راشدی، قم: انتشارات همگرا.

طباطبایی، محمدکاظم(1379)، وفاق اجتماعی در سخن معصومان و سیره امام علی(ع)، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

طبرسی، رضی الدین ابی نصر الحسن فضل(1392)، مکارم الاخلاق، بی‌جا: منشورات الشریف الرضی.

طبرسی، فضل بن حسن(1360)، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ترجمه گروهی از مترجمان، تهران: انتشارات فراهیدی.

طریحی، فخرالدین(1375)، مجمع البحرین، تهران: کتابفروشی مرتضوی.

طوسی، محمد بن حسن(بی‌تا)، التبیان فی تفسیرالقرآن، تحقیق احمد قصیر آملی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

طیب، سیدعبدالحسین(1378)، اطیب البیان فی تفسیرالقرآن، تهران: انتشارات اسلام.

فراهیدی، خلیل بن احمد(1383)، کتاب العین، قم: انتشارات اسوه، چاپ دوم.

قزوینی، محمد کاظم(1393)، فاطمه الزهرا(سلام الله علیها) من المهد الی اللحد، ترجمه دکتر حسین فریدونی، تهران، نشر آفاق.

قمی، شیخ عباس(1380)، سفینۀ النجاۀ، بیروت: دارالأسوة للطباعة و النشر.

کلینی، محمد بن یعقوب(1367)، الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

کلینی، محمد بن یعقوب(1407)، کافی، تحقیق علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دارالکتب الإسلامیه.

-گرجی، منیر(1376)، نگرش قرآن بر حضور زن در تاریخ انبیا، بی‌جا: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.

گیدنز، آنتونی(1386)، جامعه‌شناسی با تجدیدنظر کامل و روزآمد شده، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.

مازندرانی، محمدصالح‌ بن احمد(1382)، شرح الکافی، تحقیق ابوالحسن شعرانی، تهران: مکتبه الإسلامیه.

مترجمان(1356)، ترجمه تفسیر طبری، تحقیق حبیب نعمایی، تهران: انتشارات طوس.

مجلسی، محمدباقر(1403ق)، بحار الأنوار، جمعی از محققان، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

مرادی، محمد(1379)، قرآن، انسان، وفاق، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

مشکینی، علی(1381)، ترجمه قرآن کریم، قم: الهادی، چاپ دوم.

مصطفوی، حسن(1385)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: مرکز نشر آثار علامه مصطفوی.

مصطفی، ابراهیم، احمد حسن الزیات، حامد عبدالقادر، محمد النجار(1410ق)، المعجم الوسیط، استانبول: دارالدعوۀ.

مکارم شیرازی، ناصر(1373) ترجمه قرآن، قم: دارالقرآن الکریم.

مکگراو، فیلیب(دکترفیل)(1393)، روانشناسی خانواده موفق، ترجمه دکتر محمدمهدی شریعت باقری، تهران: دانژه.

ملوین ال- دفلور و سایرین(1371مبانی جامعه‌شناسی، اقتباس حمید خضر نجات، شیراز: چاپخانه دانشگاه شیراز.

نوری، میرزاحسین(1408ق) مستدرکال وسائل، بیروت: مؤسسة آل‌البیت علیهم السلام لإحیاء التراث.

یعقوبی، احمد ابنابی یعقوب ابن واضح یعقوبی(1358)، تاریخ یعقوبی، ترجمه دکتر محمد ابراهیم آیتی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

Gladding, S. (2010). Family Therapy: History, Theory, and Practice. New Jersey: Pearson.

Locke, H. J., & Williamson, R. C. (1958). Marital adjustment: A factor analysis study. American Sociological Review, 23, 562-569.

Nielson, J . P. (2005).  The Relation ship Between Atachment, love styles and marital a vality unpublished Doctoral thesis Utah state university. 5-17

58. Rossi.P.h, Berk.Richard.a (1985) “Varities of normative consensus” American Socilogicl Review, 50 (3):333-347.