نظریه اجتهاد انبیاء از دیدگاه مفسران شیعه و سنی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم قرآن وحدیث دانشگاه آزاد تهران مرکز و مربی دانشگاه آزاد خمینی شهر اصفهان

2 استاد گروه علوم قرآن وحدیث دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

چکیده

نظریه اجتهاد انبیاء، منبع علم و آگاهی عمل و گفتار پیامبران را در انحصار وحی نمی‌داند بلکه استنباطات شخصی ایشان را در زمان‌های انقطاع پیام الهی، مکملی بر وحی الهی و تعیین کننده بعضی از مواضع و عملکردهای پیامبران می‌داند. چون در فرآیند اجتهاد، احتمال خطا وجود دارد، توصیف رسولان الهی به اجتهاد، مبتنی بر قبول ارتکاب اشتباه و خطا از سوی ایشان خواهد بود. عمده مفسران و صاحب‌نظران اهل سنت، معتقد به جواز اجتهاد و وقوع آن از سوی انبیاء بوده و برخی فقط به جواز اجتهاد باور دارند و عموم شیعیان، جواز و وقوع اجتهاد انبیاء را جائز نمی‌دانند و تنها برخی از ایشان به جواز عقلی و نه جواز شرعی آن معتقدند. مستمسک هرکدام از موافقین و مخالفین نظریه، در اثبات یا رد آن، دلایل عقلی و آیات قرآن می‌باشد. اجازه عدم شرکت در جنگ تبوک به منافقین، مشورت با مردم و نمونه‌های دیگر توسط پیامبر اسلام(ص) و همچنین سایر پیامبران، مواردی هستند که قائلین به اجتهاد انبیاء، انجام آنها را از روی اجتهاد می‌دانند. مخالفین نیز با ارائه ادله عقلی و آیات دیگر، ادعای فوق را به نقد کشیده و تبعیت ایشان به‌ویژه پیامبر اسلام(ص)، از وحی و هدایت الهی، در کلیه امور را به اثبات رسانده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Prophets’ Ejtehad Theory from the Perspective of Shiite and Sunni Commentators

نویسندگان [English]

  • Saeid FaghihImani 1
  • Abbas Hemami 2
1 Ph.D. Student in Quranic Science and Hadith at Islamic Azad University Central Branch in Tehran
2 FullProfessor in Quranic Science and Hadith, at Islamic Azad University Central Branch in Tehran
چکیده [English]

The prophets’ Ejtehad theory, does not monopolize the sources of the Prophets’ knowledge, Speech and action only to the revelation but believes that their personal inferences at the time of the interruption of the divine messages is complementary of the divine revelation and also determine some of their positions and functions. Because of the possibility of error in the process of Ejtehad, describing the messengers only to Ejtehad requires the acceptance of committing the errors and mistakes on their behalf. Many Sunni’s commentators and scholars believes the legitimacy of Ejtehad and its occurrence on prophets’ behalf and some of them believe only its legitimacy. While the majority of Shiites, do not approve the legitimacy of the prophets’ Ejtehad and its occurrence. Only some of them believe its rational and not religious legitimacy. The evidences of the each proponent and opponents of this theory, in proving or disproving it, are rational reasons and the Quran verses. Permitting the lack of participation in the battle of Tabuk to the hypocrites, consulting with people, etc. by the Prophet of Islam (PBUH) as well as other prophets are some instances that the believers of the prophets’ Ejtehad, considering them due to the Ejtehad. At the other hand, the opponents criticized above claims by offering rational reasoning and other verses and have proved the Prophets adherence of revelation and divine guidance, especially the Prophet of Islam (PBUH) in all matters.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ejtehad
  • The prophets
  • revelation
  • The Prophet of Islam (PBUH)
  • Sunni
  • Shia commentators