تمایز روح و نفس در قرآن کریم و روایات

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه اصفهان و رئیس گروه پژوهشی فردیس

چکیده

تمایز روح و نفس در قرآن و روایات به ندرت مورد توجه اذهان قرار گرفته است؛ و عمدتاً به عنوان دو کلمه مترادف در مصداق حقیقت انسان نگریسته می‌شود. لذا نوشتار حاضر، مقوله نفس و روح را در سه حیطة لغت، قرآن و روایات مورد تحقیق و بررسی قرار داده است و در هر بخش با استقصای نمونه‌های آن دو، کاربرد و مصادیقشان را معین ساخته. در این مقال با استناد به وجوه و دلایل قرآنی و روایی و نیز بیانات لغویان و علمای تفسیر و در پرتو استقصاء انجام شده تمایز بین آنها مطرح می‌شود. حاصل آنکه اکثر مفسران، متکلمان و محدثان براساس مبانی نصوص دینی، به تمایز هرچه بیشتر میان نفس و روح اصرار می‌ورزند؛ لیکن در تفکر فلسفی صرفاً به کاربرد مصداقی نفس و روح به عنوان حقیقت انسانی عنایت شده؛ لذا آن دو را مترادف می‌گیرند. اگر جه مفسران و متکلمان در مواجهه با آیات و روایات مربوط به روح، صرفاً به بیان مصادیق آن همت گماشته‌اند. و این تفسیر نیز به طور پراکنده و با تشتّت آراء انجام گرفته است، لیکن همچنان می‌توان این تمایز را در فرهنگ قرآنی و روایی مشاهده نمود. یکی از عوامل عدم توجه به این تفاوت، پراکندگی در آراء این گروه، قناعت نمودن به بیان اقوال صحابی و تابعین است و به ندرت به تحلیل و استدلال اقدام نموده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Differentiation between Spirit and Soul in the Holy Quran and Traditions

نویسندگان [English]

  • Mahdi Ghajavand 1
  • Mohsen HajKazemyan 2
1 Ph.D. Student in Philosophy and Theology Islamic Science in the University Isfahan
2 Ph.D. Student in Education Management Science in the University Isfahan & Head of the research group FARDIS
چکیده [English]

The present article has considered spirit and immortal soul in three compasses of word, Quran and narrations. It has specified their application and extensions with researching in their examples. In the light of these researches the differentiation discussion were proposed. Most of the commentators, theologians and traditions persisted on more differentiation between spirit and immortal soul based on the religious terms, but applicability of spirit and immortal soul are considered in philosophic though. So they supposed to be synonymous. In the presence of verses and traditions about spirit, commentators and theologian were only searched in the applicability and meanings of it. It has done scattered and view distraction also. One of the factors of this view distraction is taking the companions saying for granted and hardly ever making digestion and presumption in this issue.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Holy Quran
  • traditions
  • spirit
  • soul
  • differentiation of spirit and soul