بررسی تاریخی «قرائة العامة» و ارتباط آن با روایت حفص از عاصم

نویسندگان

1 استادیارگروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه یاسوج

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

قرائت قرآن، یکی از مهم‌ترین مسائل تاریخ قرآن کریم است، درباره زمان پیدایش اختلاف قرائات، انتساب آن به پیامبر یا قراء، تواتر قرائات، قرائات سبع و... دیدگاه­های متعددی از جانب قرآن پژوهان شیعه و اهل سنت ارائه شده است، به نظر می‌رسد، روشی که تا کنون برای این پژوهش‌ها، از جانب قرآن پژوهان مسلمان استفاده شده است، بیشتر مبتنی بر اعتماد به گزارش‌های روایی عصر اموی بوده است، با توجه به امکان وجود جعل و تحربف در گزارش‌های تاریخی به نظر می‌رسد، روش مطالعه اسناد و شواهد، در این زمینه روشی سودمند باشد.
این پژوهش در پی یافتن پاسخ این پرسش است که؛ آیا قرائتی عمومی و مورد اتفاق قبل از توحید مصاحف عثمان و یا بعد از آن، که با قرائت امروز مسلمانان همخوانی داشته باشد، وجود داشته است؟ آیا قرائت توده مسلمانان در عصر حاضر، بر اساس روایت حفص از عاصم است، یا همان قرائت العامة در صدر اسلام است؟ بررسی نمونه‌ها و شواهد در کتب تفاسیر قرن دوم هجری نشان می‌دهد، در آن زمان در بین دانشمندانی چون فراء، اخفش، ابوعبیده معمر بن مثنی، ... قرائتی وجود داشته که از آن تعبیر به «قراءة العامة» می‌شده است، و آن قرائت با قرائت امروز مسلمانان انطباق دارد، این مطالعه با روش مطالعه تاریخیِ شواهد و مدارک صورت گرفته است. شاهد دیگر، مقایسه نسخه خطی صنعاء از مصاحف عثمانی، با مواردی است که تنها حفص از عاصم، به آن قرائت خوانده است. مصحف صنعاء بر اساس سایر قرائات است لذا این احتمال وجود دارد که دوره پیدایش اختلاف قرائات، بعد از توحید مصاحف، توسط عثمان بوده است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Historical Study on “Qirā’at al-Ammat” and its Relationship with Asim’s Qirā’at as Transmitted by Hafs

نویسندگان [English]

  • Bibi Zeinab Hosseini 1
  • Morteza Iravani 2
چکیده [English]

Qirā’at of the Qur’an is one of the most important historical issues around the holy Qur’an. Shiite and Sunni Qur’an researchers have been divided on when the difference in Qirā’at first appeared, whether such difference is attributable to Prophet Muhammad or qurrā’, frequency of Qirā’āt, the seven Qirā’āt, etc. It seems that the methodology used so far in such researches by Muslim Qur’an researchers has been based on reliance on readings transmitted by the transmitters of Ummayid era. Given that historical reports are liable to forgery and falsification, it seems that it would be useful to use a methodology that is based on the study of documents and proof. This research aimed to answer the question whether there has been a generally accepted Qirā’at before the unification of copies of the Qur’an in Uthman’s time, and if Qirā’at by the general Muslim public is based on Asim’s Qirā’at as transmitted by Hafs in the early Islamic period. It is seen from the study of samples and evidence from commentary books from the 2nd century A.H. that the scholars at that time such as Fara’, Akhfash, Abu Ubaydah Mu’mar Ibn Muthana, etc. recognized a Qirā’at called “Qirā’at al-Ammat”, which Qirā’at conforms to today’s Qirā’at by Muslims. This study was carried out using the methodology of the historical study of documents and evidence. Another piece of evidence is provided through comparison of San’a’ Manuscript from Uthmani copies with Asim’s reading as transmitted by Hafs, while San’a’ copies are based on other Qirā’āt. Thus, there is a strong likelihood that difference in Qirā’at first appeared after the unification of copies by Uthman

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Holy Quran
  • Tadabbur (deliberation)
  • etymology
  • Semitic languages
  • Typology