بررسی تحولات در خوانش از مفهوم «انتظار فرج» در دوران غیبت کبری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

مسأله «انتظار فرج امام قائم» به معنای «انتظار فرج امام غائب»، یکی از مفاهیمی است که بویژه پس از آغاز دوره غیبت ‏کبری امام عصر (عج)، مورد توجه دانشمندان شیعه بوده است. اگر چه برخی گزارش‌های تاریخی از طرح مسأله «انتظار ‏فرج» در میان جامعه شیعه برای برخی ائمه پیشین نیز حکایت دارند، ‏ اما بی شک این مفهوم، در دورانی که امام از میان ‏انظار غائب شدند، بیش از هر زمان دیگری مورد توجه جامعه شیعه و بخصوص دانشمندان شیعی واقع گشت. بررسی ‏گذرای منابع روایی شیعی که به نحوی به این مفهوم یا مسأله پرداخته‌اند، نشان می‌دهد که در دوره غیبت کبری، با گذر ‏زمان، تحولاتی در خوانش ‏ از مفهوم «انتظار فرج» رخ نموده است. آنچه در این نوشتار به دنبال آن هستیم، در گام نخست ‏ارائه گزارشی است از این تحولات. در گام بعد خواهیم کوشید تا نشان دهیم که از چه روی چنین تحولاتی در خوانش ‏این مفهوم رخ نموده است تا به این ترتیب بتوانیم تبیینی از آنها به دست بدهیم.‏

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Development in Reading of the Notion of Waiting for the Faraj of the ‎Occulted Imam in the Period of the Greater Occultation

نویسندگان [English]

  • Yoones Dehghani 1
  • Sayed Kazem Tabatabaei 2
  • Hasan Naghizadeh 3
  • Mahdi Jalali 3
1 Ph.D. Student of Quran and Hadith Sciences, the University of Ferdosi in Mashhad.
2 professor, in Quran and Hadith Sciences, the University of Ferdosi in Mashhad
3 Associate professor, in Quran and Hadith Sciences, the University of Ferdosi in Mashhad.
چکیده [English]

Waiting for the occulted Imam is a key concept related to the issue of the ‎occultation of the twelfth Imam. Studying Shiite hadith works which ‎involve a reading of this notion, one perceives development in the ‎reading of that notion. This paper aims at firstly introducing the ‎developments occurred during the pass of time, and secondly ‎suggesting an explanation for it. It has been recognized two ‎developments during the 10th and 11th century AH, and two in the post-‎mashrutah period in Iran.
It seems that the prosperity of the Shiite ‎community under Safavid dynasty during the 10th and 11th century AH, ‎and the evolution of Shiite political thought after Mashrutah in Iran, may ‎be considered as major contributing factors in shaping the dominant ‎discourses of interpretation of this hadith

کلیدواژه‌ها [English]

  • waiting for faraj
  • the greater occultation
  • Discourse
  • Safavid dynasty
  • ‎Shiite post-mashrutah political thought