بازخوانی نظریه شهید صدر در تفسیر موضوعی قرآن کریم با تکیه بر اندیشه هرمنوتیکی گادامر

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه اسلامی دانشگاه امام صادق(ع)

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)

چکیده

شهید سید محمد باقر صدر از معدود اندیشمندانی شمرده می‌شود که در زمینه تفسیر موضوعی قرآن کریم اقدام به نظریه‌پردازی نموده است. مفهومِ محوری در نظریه ایشان «استنطاق» است که به معنای ارائه پرسش‌های جدید به قرآن جهت اخذ پاسخ‌های مناسب از آن می‌باشد. عدم توضیح مبسوط این نظریه توسط ایشان از سویی و کارآمدی فراوان آن از سوی دیگر بسط این نظریه را ضروری می‌سازد. وجود «الگوی گفتگو» در نظریه هرمنوتیک فلسفی گادامر که دارای همسانی الگویی با نظریه شهید صدر است، زمینه را فراهم می‌آورد که با استفاده از «روش مطالعه تطبیقی نامتوازن» دست به بازخوانی نظریه شهید صدر زده و آن را در قالب نظریه‌ای بسط یافته ارائه نمود.
از رهگذر این مطالعه تطبیقی، پی‌جویی مؤلفه‌هایی همچون گفتگوی معرفتی مفسّر و قرآن، لایه‌های گوناگون معنای قرآن، لایه‌های مختلف فهم مفسّران، پرسش‌سازی‌های مبتنی بر نیازهای عصری و پاسخ‌یابی‌های متناسب با این نیازها در نظریه شهید صدر ممکن می‌گردد. این پژوهش علاوه بر روشن ساختن ابعاد نظریه شهید صدر، اهمیت پرداختن به تفسیر موضوعی در کنار تفسیر ترتیبی را نیز معلوم می‌دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Rereading of Sadr's Theory on Thematic Exegesis of Holy Quran on the Basis of Gadamer's Hermeneutics

نویسندگان [English]

  • Reza Akbari 1
  • MohammadHasan Shirzad 2
  • MohammadHosein Shirzad 2
1 Associate professor, in Philosophy Sciences, the University of Imam Sadiq
2 M.A. graduated, in Quran and Hadith Sciences, the University of Imam Sadiq
چکیده [English]

Sayyid Mohammad Baqir Sadr is amongst those few Muslim thinkers theorizing on thematic exegesis of Holy Quran. The fundamental concept of his theory is Istintaq that means to ask Holy Quran new questions and to get suitable responses from it. Due to Sadr's summary theory on one hand and the efficiency of this theory on the other hand, the elaborating on this theory is essential.
The similarity between dialogue model in Gadamer's philosophical hermeneutics and Istintaq model in Sadr's theory paves the way for reviewing of Sadr's theory and illuminating the hidden aspects of it through asymmetric comparative study.
This study can make clear some components in Sadr's theory like the dialogue between interpreter and Holy Quran, the various layers of the meaning of Quran, the different layers of exegete's understandings, to raise questions based upon new needs and to receive suitable replies. In addition to illuminating the hidden aspects of Sadr's theory, this essay also emphasizes the importance of thematic exegesis besides running one.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Thematic Exegesis of Holy Quran
  • Philosophical Hermeneutics
  • Sayyid Mohammad Baqir Sadr
  • Hans Georg Gadamer
  • Istintaq