در جستجوی حُلوانی، مؤلف «نزهة الناظر و تنبیه الخاطر» ‏

نویسنده

استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آزادشهر استان گلستان

چکیده

کتاب نزهة الناظر و تنبیه الخاطر از جمله‌ آثار روایی کهن شیعی است. عالمان شیعه از دیرباز، در عین توجه به ‏اثر، نسبت به مؤلف آن ابهام داشته‌اند. از نگاه بسیاری، شواهد حیات مؤلف تنها محدود به گزارش‌هایی بوده که ‏در میانه مطالب اثر وجود داشته است. حتی نام او نیز در نسخه‌های مختلف، به اشکال متنوع تصحیف شده و ‏بدین سان، امکان اعتماد به همان اندک داده‌ها درباره‌ وی از این عالمان سلب گردیده است.‏
این عالمان طیّ چند سده برای شناخت مؤلف و تحلیل آثار منتسب به او تلاش کرده، و در گذر زمان، به ‏موفقیت‌هایی نایل شده‌اند. ایشان بر پایه‌ شواهد مندرج در متن اثر و خارج از آن، فرضیاتی چند را آزموده، و ‏برای جستن شواهد جدید نیز کوشیده‌اند. ‏
در این مقاله تلاش می‌شود تا تحول شناخت‌های مختلف از مؤلف نزهة الناظر و اسباب و علل این تحول کاویده ‏شده و در نهایت با تحلیل اندک شواهد بازمانده، تصویر بهتری از حیات و اندیشه و جایگاه اجتماعی وی، و در ‏عین حال، درکی دقیق‌تر از یک مجموعه‌ روایی کهن شیعی و مؤلف آن حاصل گردد. بازشناسی این اثر و مؤلفش ‏از این حیث مهم است که راهی فراروی شناخت بهتر جریان‌های فرهنگی و فکری جامعه‌ شیعیان بغداد در ‏سده‌ پنجم هجری می‌گشاید.‏

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Quest for Al-Hulwāni,‎ the Author of “Nuzhatun Nāzir wa Tanbihul Khatir”‎

نویسنده [English]

  • Hamed (Farhang) Khani (Mehrvash)‎
Assistant professor, in Quran and Hadith Sciences, the Azad University of Azad ‎Shahr, Golestan.‎
چکیده [English]

 “Nuzhatun Nazir wa Tanbihul Khatir” is of the old Shiite works. Despite concerns for it, Shiite scholars have not been unanimous for many years about its author. The known aspect of the author's life was limitted to little evidences noted by some Hadith narrators and bibliographers. His name is also referred differently in various versions and so there is even no confidence about these little amounts of data.
However, through a couple of centuries, Shiite scholars have made considerations about his charachter and works, as well as they compelled sometimes to reassess their suppositions. They have examined some hypothesizes on the basis of the evidences inside and outside of the work text, and also tried to find new evidences. This study is to investigate the development of researches about the author.
Moreover, it is intended to prepare the more contrast picture of the author’s life, opinion and social status, according to the rest of evidences ignored yet.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Al-Hulwāni
  • Nuzhatun Nāzir
  • Khasa'is al-A'imma
  • Sad Abadi
  • Lawami' ‎al-Saqifa
  • Old Shiite Works