بررسی مفهوم «یقظه» از دیدگاه خواجه عبدالله انصاری با بهره‌گیری از قرآن کریم ‏

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان

2 استادیار گروه نهج البلاغه دانشگاه قرآن و حدیث تهران

3 کارشناس ارشد دانشگاه علوم قرآن و حدیث تهران ‏

چکیده

قرآن کریم نامه‌ای دوستانه، از سوی خالق هستی است که ظرائف، لطائف و اشارات عمیقی برای هدایت، رشد و کمال ‏انسان به عنوان خلیفه او دربر دارد. معرفت و شناخت هرچه صحیح‌تر آیات کتاب الهی، به عنوان تجلی گاه اسماء حسنای ‏حضرت حق، مقدمه ظهور این اسماء در وجود آدمی بوده و این مستلزم نوعی بیداری، آگاهی و بصیرت درونی نسبت به ‏قانونمندی‌های هستی است که در ادبیات عرفانی «یقظه» نامیده می‌شود.‏
از تلاش انسان در راه رسیدن به کمال مطلق، به سفری با عنوان سلوک الی الله تعبیر شده است که لازمه آن خروج از نفس ‏و عزم راسخ برای پیوند با محبوب است که جز برای انسان بیدار و آگاه محقق نخواهد شد. این بیداری همان پرهیز از هر نوع غفلت است که صفای درون، طهارت برون و منافذ حیات معرفتی بنده همچون سمع، بصر و فؤاد را پوشانیده است.‏
این نوشتار سعی دارد تا با جستجوی مفهوم یقظه در سیاق آیات مختلف قرآن و بسط تعاریف، توصیفات و تقسیمات ‏خواجه عبدالله انصاری در منزل اول از بدایات، در منازل السائرین، علاوه بر تبیین معنای لغوی و اصطلاحی این واژه، نوع ‏نگاه قرآن کریم به این مفهوم را تشریح نماید. به نظر می‌رسد عوامل ایجاد بیداری از دیدگاه قرآن کریم شامل؛ شناخت ظرفیت وجودی، داشتن ‏گوش و چشمی هوشیار و همراهی با اولیاء الهی است. چنانچه روی آوردن به؛ زائدات، تسویف، نداشتن عزم و همت، عدم ‏درک فاصله ظاهر و باطن و مواردی از این قبیل، از مهمترین موانع راه در این زمینه محسوب می‌شود.‏

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of Concept "Yaghzeh" (Awakening) from the View ‎of “Khaje Abdullah ‎Ansari” ‎According to the Holy ‎Quran ‎

نویسندگان [English]

  • Mahdi Motia 1
  • Mostafa Delshad Tehrani 2
  • Soudeh Assadi 3
چکیده [English]

The Holy Quran is a friendly letter from our creator that contains many facetiaes, delicacies and ‎profound ‎implications for the guidence, growth and perfection of human as God’s successor.‎ The more accurate knowledge and understanding of verses of Quran, as an epiphany of his ‎divine ‎names, is an incipience for their appearance in human and it requires a kind of awakening, ‎awareness ‎and insight to the divine laws of creation which are called “Yaghze” (awakening) in ‎mystical literature. ‎The human effort to achieve the absolute perfection has been interpreted as a ‎journey to God that its ‎requirement is departure from self and strong determination for ‎unification with God that will not be ‎achieved except by awake and aware humans.‎
In a vaster scope of meaning, it could be said that this ‎awakening means to avoid any kind of ‎negligence and ignorance that has covered, such as dust, the ‎purity of the heart, cleanliness of ‎appearance and most importantly, the entrances of human’s living ‎insight such as hearing, vision ‎and heart. ‎This research attempts by searching for the concept of “Yaghze” in the context of various ‎verses ‎of Quran and expanding the definitions, descriptions and divisions of khajeh Abdullah Ansari in ‎‎the first destination of basics, in “Manazel Alsaerin”, to explain  the connotations and ‎denotations of ‎this term, having ‎conscious hearing and vision and companionship with spiritual leaders; in the ‎same way, inclination ‎toward redundencies, procrastination, lack of determination and volition, ‎not understanding of the ‎differencies between appearance and reality and the like

کلیدواژه‌ها [English]

  • Awakening
  • Journey
  • Becoming
  • Khaje Abdullah Ansari‎