مبانی فهم حدیث از دیدگاه شیخ حر عاملی با تأکید بر کتاب «الفوائد الطوسیه»‏ ‏

نویسنده

دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه یزد

چکیده

در راه فهم روایات نیاز به روش صحیح علمی وجود دارد که آن را فقه‌الحدیث می‌نامیم. فهم متون احادیث، بدون توجّه به ‏مبانی مورد نیاز، امکان برداشت غلط و انحراف را در پی خواهد داشت. برای پرهیز از این خطر، تلاش‌های زیادی توسط ‏عالمان اسلامی برای تدوین قواعد و مبانی فهم صحیح از قرآن و روایات صورت گرفت که علم اصول فقه، حاصل بخشی از ‏این تلاش‌هاست. بسیاری از بزرگان حدیث نیز در شرح‌هایی که بر مجموعه‌های روایی نگاشته‌اند، روش و قواعدی به کار ‏برده‌اند که استخراج آن‌ها می‌تواند ما را با شیوه، ضوابط و مبانی فقه‌الحدیث آشنا سازد. یکی از این کتب، کتاب «الفوائد ‏الطوسیة» از شیخ حر عاملی است. ‏
این کتاب با عنایت به شخصیت علمی مؤلّف و تبیین و توضیح روایات مشکل، اهمیّت ویژه‌ای دارد و در آن، نکات و ‏تحقیقات و دقّت‌ها و نیز جواب شبهات و مغالطاتی وجود دارد که در کتب دیگر کمتر یافت می‌شود. در این مقاله، مبانی ‏شیخ حر در راستای فهم حدیث با مطالعه این کتاب به روش تحلیلی ـ توصیفی استخراج و تبیین گردیده است. برخی از این ‏مبانی عبارت‌اند از: اثبات متن، اطمینان از صحّت روایت، تثبیت متن (رفع اضطراب از روایت مضطرب)، تشکیل خانواده حدیث، ‏شناخت مفهوم واژه‌های موجود در روایت، شناخت سبب و شرایط و مورد صدور حدیث، توجّه به سیاق روایت، شناخت پیام ضرب ‏المثل‌های موجود در متن، حل تعارض بین روایات متعارض، توجه به قرآن و روایات دیگر.‏

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Grounds for Comprehending Hadith in “Shaikh Horr ‎Ameli's” Work: "Al-Favaid ‎Al-Toosiah"‎ ‎

نویسنده [English]

  • Ali Mohamad Mir Jalily
چکیده [English]

In order to comprehend the content of Hadith, there is a need for a right method which is named ‎‎"Fiqh al-Hadith". To ‎obtain the meaning of the text of Hadith without this kind of the science ‎would lead to mistake and misguidance. To avoid this risk ‎there were formed many endeavors by ‎Muslim learned men to attain a proper understanding of Quran and Hadith that the science ‎of ‎Usul Fiqh was a sample.
Many of the great figures of Hadith in their comments on Hadith ‎collections have used of methods and ‎rules that may help us in knowing method, criteria and ‎grounds of comprehending Hadith. One of these works is a book by the name ‎of Al-Favaid Al-‎Toosiah by Shaikh Horr Ameli. This book due to the position of the writer and its explaining the ‎difficult narratives has ‎a main significance and in it we may find many important points and ‎subtleties and also the solutions for different objections and ‎fallacies not mentioned in other ‎books.
In this paper we have tried to articulate the grounds of Shaikh Horr in understanding ‎Hadith ‎with an analytical-descriptive method. Some of these grounds are as follows: to posit the ‎text, to assure about the authentication of ‎Hadith, removing the uncertainty in hadith, to form a ‎family group for Hadith, to know the words used in Hadith, knowing the causes ‎and conditions ‎of the issue of Hadith, considering the context of Hadith, to know the message of the proverbs ‎used in Hadith, to ‎solve the conflicts in Hadiths, and observing the Quran and other narratives ‎and etc.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hadith
  • Fiqh al-Hadith
  • Horr Ameli
  • Al-Favaid Al-Toosiah.‎